main-banner

View List of Inscriptions

Explore detailed information and insights about the selected inscription

Select All
Select All
Only in Original
Only in Translation
Search by Tags
search-icon
Powered by

Press Enter to Search

Vākāṭakas
Vākāṭakas
Date Range
(6)
(0)
(25)
(59)
Dynasty
(0)
(0)
(64)
(24)
(1)
Language
(13)
(11)
(0)
(2)
(83)
Material Type
(48)
(42)
(0)
Inscription Type
(11)
(0)
(4)
(9)
(60)
(88)
(1)
Inscription by: Vākāṭakas
Deoṭek Stone Inscription of Rudrasena I
  • Vākāṭakas
  • 200 CE- 800 CE
  • Stone
  • Nagpur Central Museum
  • Sanskrit
  • Source: CII Vol 5, pp 1-4.
Introduction

The Deoṭek stone inscription, currently housed in the Central Museum, Nagpur, is the earliest discovered epigraph of the Vākāṭaka dynasty till now. It belongs to the reign of king Rudrasena I. Engraved on stone slab, this fourth century CE text utilises the box-headed Brāhmī script. The text is composed entirely in Sanskrit prose. This Vākāṭaka record was incised over an earlier record issued by King Aśoka

 

The text of the inscription documents the establishment of a dharmasthāna, or a designated place of religious worship, at the ancient settlement of Cikkamburi. This place has been identified with the modern village of Chikmara, Chandrapur district, Maharashtra, which encompassed the contemporary Deotek area. The record explicitly assigns this foundational act to king Rudrasena I, who is said to have been born into the Vākāṭaka lineage. The text being fragmentary in nature, also retains the name Pravara, likely referring to his predecessor Pravarasena I. 

Translation
See Original

    At Cikkamburi … … … … … Pravarasena… … … … …This is a special place for religious worship of rājan Rudrasena I, born in the family of the Vākāṭakas.

     

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    1. cikkamburi ……. sa ………………

    2. …………….. saja ……………………………

    3. pravarama ……………………masyāyam

    4. ………………………vamśajātasyedam rudra-

    5. senarājasya  dharmmasthānam ||

    १। चिक्कम्बुरि ……। स ………………

    २। ……………॥ सज ……………………………

    ३। प्रवरम ……………………मस्यायम्

    ४। ………………………वम्शजातस्येदम् रुद्र-

    ५। सेनराजस्य  धर्म्मस्थानम् ॥

    cikkamburi ……. sa …………………….. saja …………………………pravarama ……………………masyāyam……………………… vamśajātasyedam rudrasenarājasya  dharmmasthānam ||

     

    चिक्कम्बुरि ……। स ……………………॥ सज …………………………प्रवरम ……………………मस्यायम्……………………… वम्शजातस्येदम् रुद्रसेनराजस्य  धर्म्मस्थानम् ॥

     

Tags:
Events
Rulers
Temples
Inscription by: Vākāṭakas
Poonā Plates of Prabhāvatīguptā
Introduction

Issued from Nandivardhana (modern Nagardhan, Nagpur, Maharashtra), this copper plate charter of Prabhāvatīguptā, was discovered in Pune. The text is engraved primarily in the nail-headed Brāhmī script and composed in Sanskrit prose. The charter dates to the twelfth tithi of Kārttika bright fortnight, thirteenth year. It was executed by the scribe Cakradāsa. The seal features the motifs of sun, moon and flower and inscribes the authority of Prabhāvatiguptā as the regent queen, who hailed from the illustrious imperial Gupta family as the daughter of Chandragupta II, was married to the Vākāṭaka Mahārāja Rudrasena II.

 

The charter documents the donation of the village Daṅguṇa, located in the Supratiṣṭha district, by the dowager queen Prabhāvatīguptā, acting as regent for the yuvarāja Divākarasena. The grant was bestowed upon ācārya Canālasvāmin, a devotee of the Bhagavata i.e., Viṣṇu, following an offering to the deity's footprints. The text systematically lists traditional agrahāra exemptions for the donated settlement, including immunity from entry by soldiers, obligations to supply provisions like grass, charcoal and flowers, royal prerogatives over liquors and salt along with mining exemptions and other tax exclusions. The edict concludes with an imprecatory verse and a seal affirming the authority of the yuvarāja's mother.

Translation
See Original

    Line 1-6

    Seen. Success! Victory has been attained by the Bhagavat! Hail! From Nandivardhana-

    There was the mahārāja, the illustrious Ghaṭotkacha, the first king of the Guptas. His excellent son was the mahārāja, the illustrious Candragupta I. His excellent son was the mahārājādhirāja, the illustrious Samudragupta who was born of the mahādevī Kumāradevī; who was the daughter’s son of the Licchavi chief; and who performed several horse-sacrifices. His excellent son is the mahārājadhirāja, the illustrious Candragupta II, graciously favoured by him (i.e. Samudragupta), who is a fervent devotee of the Bhagavat (Viṣṇu); who is a matchless warrior on the earth; who has exterminated all kings; whose fame has tasted the waters of the four oceans; and who has donated many thousands of crores of cows and gold coins. 

    Line 7-15

    His daughter is the illustrious Prabhāvatīguptā of the Dhāraṇa gotra. She was born of the illustrious mahādevī Kuberanāgā, who herself belonged to the Nāga family. A fervent devotee of the Bhagavat (Viṣṇu), she was the Chief Queen of the illustrious Rudrasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas, and is the mother of the yuvarāja, the illustrious Divākarasena. Having announced her good health, she commands the householders, brāhmaṇas, and others residing in the village of Daṅguṇa, situated in the āhāra of Supratiṣṭha, to the east of Vilavaṇaka, to the south of Śīrṣagrāma, to the west of Kadāpiñjana, and to the north of Sidivīvaraka, as follows:

    “Be it known to you that on the twelfth lunar day of the bright fortnight of Kārttika, We have, for augmenting our own religious merit, donated this village, with the pouring out of water, to the ācārya Canālasvāmin, who is a devotee of the Bhagavat, as a gift not previously made, after having offered it to the foot-prints of the Bhagavat. Wherefore, you should obey all his commands, with proper respect. 

    Line 16-17  

    And we confer here on him the following exemptions incidental to an agrahāra granted to the Caturvidya (brāhmaṇas), as approved by former kings: This village is not to be entered by soldiers and policeman; it is exempt from the obligation to provide grass, hides as seats, and charcoal to touring royal officers; exempt from the royal prerogative of purchasing fermenting liquors and digging salt; exempt from the right to mines and Khadira trees; exempt from the obligation to supply flowers and milk; it is donated together with the right to hidden treasures and deposits and together with major and minor taxes. 

    Line 18 

    Wherefore, this grant should be maintained and augmented by future kings. Whoever, disregarding our order, will himself cause or make others cause the slightest obstruction, upon him, when complained against by the Brāhmaṇas, we will inflict punishment together with a fine.

    And there is, on this point, the following verse sung by Vyāsa:

    (Here occurs an imprecatory verse.)

    Line 22 

    This charter has been written in the thirteenth regnal year. It has been engraved by Cakradāsa. 

    SEAL

    This is the enemy-chastising command of the Mother of the Yuvarāja, the ornament of the Vākāṭakas, who has attained royal fortune by inheritance.

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    First Plate 

    1. dṛṣṭam | siddham | jitambhagavatā | svasti | nandivarddhanā dāsīdguptādi rājo mahārāja-

    2. śrīghaṭotkacastasya satputro mahārājaśrīcandraguptastasya satputro-

    3. nekāśvamedhayājī licchavidauhitro mahādevyā  kumāradevyāmutpanno 

    4. mahārājādhirājaśrīsamudraguptastatsatputrastatpādaparigṛhītaḥ 

    5. pṛthivyāmapratirathassarvvarājocchettā caturudadhisalilāsvādita-

    6. yaśā aneka gohiraṇyakoṭisahasrapradaparamabhāgavato mahārā-

    7. jadhirājaśrīcandraguptastasya duhitā dhāraṇasagotrā nāgakulasambhū-

    8. tāyām śrīmahādevyāṃ kuberanāgāyāmutpannobhayakulālaṅkārabhūtātyantabhagavadbhaktā 

    9. vākāṭakānām mahārājaśrīrudrasenasyāgramahiṣī yuvarāja-

    10. śrīdivākarasenajananī śrīprabhāvatī guptā supratiṣṭhāhāre

    Second Plate

    11. vilavaṇakasya pūrvvapārśve śīrṣagrāmasya dakṣiṇapārśve kadāpiñjanasyāparapārśve

    12. sidivivarakasyottarapārśve daṅguṇagrāme brāhmaṇādyāngrāmakuṭumbina kuśala-

    13. muktvā samājñāpayati | viditamastu vo yathāyam grāmosmābhiḥ svapuṇyāpyāyanārtthaṃ

    14. kārttikaśukladvādaśyām bhagavatpādamūle nivedya bhagavadbhaktācāryyacanālasvāminepūrvva-

    15. dattyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ yato bhavadbhirucitamaryyādayā sarvvājñā kartavyāḥ pūrvva-

    16. rājānumatāmścātra cāturvidyāgrahāraparihārānvitarāmastadyathābhaṭacchātra prāveśyaḥ

    17. acārāsanacarmmāṅgārakiṇvalavaṇakreṇikhanakaḥ apāramparaḥ apapaśu medhyaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ

    18. sanidhissopanidhissakṛptopaklṛptaḥ | ta deṣa bhaviṣyadrājabhissamrakṣitavyaḥ parivarddha-

    19. yitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇamānassvalpāmapyatrābādhām kuryyātkārayīta kārayedvā-

    20. tasya brāhmaṇai rāveditasya sadaṇḍanigrahaṃ kuryyāma | vyāsagītaścātra śloko bhavati | 

    21. svadattāmparadattām vā yo hareta vasundharām | gavāṃ śatasahasrasya hanturharati duṣkṛtam || 

    22. samvatsare ca trayodaśaśe likhitamidaṃ śāsanam | cakkradāsenotkaṭṭitam | 

    SEAL

    1. vākāṭakalalāmasya 

    2. kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    3. jananyā yuvarājasya 

    4. śāsanaṃ ripuśāsanam ||

     

    प्रथमं ताम्रपत्रम्

    १। दृष्टम् । सिद्धम् । जितम्भगवता । स्वस्ति । नन्दिवर्द्धना दासीद्गुप्तादि राजो महाराज-

    २। श्रीघटोत्कचस्तस्य सत्पुत्रो महाराजश्रीचन्द्रगुप्तस्तस्य सत्पुत्रो-

    ३। नेकाश्वमेधयाजी लिच्छविदौहित्रो महादेव्या  कुमारदेव्यामुत्पन्नो 

    ४। महाराजाधिराजश्रीसमुद्रगुप्तस्तत्सत्पुत्रस्तत्पादपरिगृहीतः 

    ५। पृथिव्यामप्रतिरथस्सर्व्वराजोच्छेत्ता चतुरुदधिसलिलास्वादित-

    ६। यशा अनेक गोहिरण्यकोटिसहस्रप्रदपरमभागवतो महारा-

    ७। जधिराजश्रीचन्द्रगुप्तस्तस्य दुहिता धारणसगोत्रा नागकुलसम्भू-

    ८। तायाम् श्रीमहादेव्यां कुबेरनागायामुत्पन्नोभयकुलालङ्कारभूतात्यन्तभगवद्भक्ता 

    ९। वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसेनस्याग्रमहिषी युवराज-

    १०। श्रीदिवाकरसेनजननी श्रीप्रभावती गुप्ता सुप्रतिष्ठाहारे

    द्वितीयं ताम्रपत्रम्

    ११। विलवणकस्य पूर्व्वपार्श्वे शीर्षग्रामस्य दक्षिणपार्श्वे कदापिञ्जनस्यापरपार्श्वे

    १२। सिदिविवरकस्योत्तरपार्श्वे दङ्गुणग्रामे ब्राह्मणाद्यान्ग्रामकुटुम्बिन कुशल-

    १३। मुक्त्वा समाज्ञापयति । विदितमस्तु वो यथायम् ग्रामोस्माभिः स्वपुण्याप्यायनार्त्थं

    १४। कार्त्तिकशुक्लद्वादश्याम् भगवत्पादमूले निवेद्य भगवद्भक्ताचार्य्यचनालस्वामिनेपूर्व्व-

    १५। दत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः यतो भवद्भिरुचितमर्य्यादया सर्व्वाज्ञा कर्तव्याः पूर्व्व-

    १६। राजानुमताम्श्चात्र चातुर्विद्याग्रहारपरिहारान्वितरामस्तद्यथाभटच्छात्र प्रावेश्यः

    १७। अचारासनचर्म्माङ्गारकिण्वलवणक्रेणिखनकः अपारम्परः अपपशु मेध्यः अपुष्पक्षीरसन्दोहः

    १८। सनिधिस्सोपनिधिस्सकृप्तोपक्लृप्तः । त देष भविष्यद्राजभिस्सम्रक्षितव्यः परिवर्द्ध-

    १९। यितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणमानस्स्वल्पामप्यत्राबाधाम् कुर्य्यात्कारयीत कारयेद्वा-

    २०। तस्य ब्राह्मणै रावेदितस्य सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम । व्यासगीतश्चात्र श्लोको भवति । 

    २१। स्वदत्ताम्परदत्ताम् वा यो हरेत वसुन्धराम् । गवां शतसहस्रस्य हन्तुर्हरति दुष्कृतम् ॥ 

    २२। सम्वत्सरे च त्रयोदशशे लिखितमिदं शासनम् । चक्क्रदासेनोत्कट्टितम् । 

    मुद्रा

    १। वाकाटकललामस्य 

    २। क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    ३। जनन्या युवराजस्य 

    ४। शासनं रिपुशासनम् ॥

     

    Prose section

    dṛṣṭam | siddham | jitambhagavatā | svasti | nandivarddhanā dāsīdguptādi rājo mahārājaśrīghaṭotkacastasya satputro mahārājaśrīcandraguptastasya satputronekāśvamedhayājī licchavidauhitro mahādevyāṃ kumāradevyāmutpanno mahārājādhirājaśrīsamudraguptastatsatputrastatpādaparigṛhītaḥ pṛthivyāmapratirathassarvvarājocchettā caturudadhisalilāsvāditayaśā aneka gohiraṇyakoṭisahasrapradaparamabhāgavato mahārājadhirājaśrīcandraguptastasya duhitā dhāraṇasagotrā nāgakulasambhūtāyām śrīmahādevyām kuberanāgāyāmutpannobhayakulālaṅkārabhūtātyantabhagavadbhaktā vākāṭakānām mahārājaśrīrudrasenasyāgramahiṣī yuvarājaśrīdivākarasenajananī śrīprabhāvatī guptā supratiṣṭhāhāre vilavaṇakasya pūrvvapārśve śīrṣagrāmasya dakṣiṇapārśve kadāpiñjanasyāparapārśve sidivivarakasyottarapārśve daṅguṇagrāme brāhmaṇādyāngrāmakuṭumbina kuśalamuktvā samājñāpayati | 

    viditamastu vo yathāyam grāmosmābhiḥ svapuṇyāpyāyanārttham kārttikaśukladvādaśyām bhagavatpādamūle nivedya bhagavadbhaktācāryyacanālasvāminepūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ yato bhavadbhirucitamaryyādayā sarvvājñā kartavyāḥ pūrvvarājānumatāmścātra cāturvidyāgrahāraparihārānvitarāmastadyathābhaṭacchātra prāveśyaḥ acārāsanacarmmāṅgārakiṇvalavaṇakreṇikhanakaḥ apāramparaḥ apapaśu medhyaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ sanidhissopanidhissakṛptopaklṛptaḥ | ta deṣa bhaviṣyadrājabhissaṃrakṣitavyaḥ parivarddhayitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇamānassvalpāmapyatrābādhāṃ kuryyātkārayīta kārayedvātasya brāhmaṇai rāveditasya sadaṇḍanigrahaṃ kuryyāma | vyāsagītaścātra śloko bhavati | 

    Verse 1

    svadattāṃ paradattāṃ vā yo hareta vasundharām |

    gavāṃ śatasahasrasya hantur harati duṣkṛtam || (anuṣṭup)

    saṃvatsare ca trayodaśaśe likhitamidaṃ śāsanam | cakkradāsenotkaṭṭitam | 

    SEAL

    vākāṭakalalāmasya 

    kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    jananyā yuvarājasya 

    śāsanaṃ ripuśāsanam ||(anuṣṭup)

     

    गद्यभाग

    दृष्टम् । सिद्धम् । जितम्भगवता । स्वस्ति । नन्दिवर्द्धना दासीद्गुप्तादि राजो महाराजश्रीघटोत्कचस्तस्य सत्पुत्रो महाराजश्रीचन्द्रगुप्तस्तस्य सत्पुत्रोनेकाश्वमेधयाजी लिच्छविदौहित्रो महादेव्यां कुमारदेव्यामुत्पन्नो महाराजाधिराजश्रीसमुद्रगुप्तस्तत्सत्पुत्रस्तत्पादपरिगृहीतः पृथिव्यामप्रतिरथस्सर्व्वराजोच्छेत्ता चतुरुदधिसलिलास्वादितयशा अनेक गोहिरण्यकोटिसहस्रप्रदपरमभागवतो महाराजधिराजश्रीचन्द्रगुप्तस्तस्य दुहिता धारणसगोत्रा नागकुलसम्भूतायाम् श्रीमहादेव्याम् कुबेरनागायामुत्पन्नोभयकुलालङ्कारभूतात्यन्तभगवद्भक्ता वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसेनस्याग्रमहिषी युवराजश्रीदिवाकरसेनजननी श्रीप्रभावती गुप्ता सुप्रतिष्ठाहारे विलवणकस्य पूर्व्वपार्श्वे शीर्षग्रामस्य दक्षिणपार्श्वे कदापिञ्जनस्यापरपार्श्वे सिदिविवरकस्योत्तरपार्श्वे दङ्गुणग्रामे ब्राह्मणाद्यान्ग्रामकुटुम्बिन कुशलमुक्त्वा समाज्ञापयति । 

    विदितमस्तु वो यथायम् ग्रामोस्माभिः स्वपुण्याप्यायनार्त्थम् कार्त्तिकशुक्लद्वादश्याम् भगवत्पादमूले निवेद्य भगवद्भक्ताचार्य्यचनालस्वामिनेपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः यतो भवद्भिरुचितमर्य्यादया सर्व्वाज्ञा कर्तव्याः पूर्व्वराजानुमताम्श्चात्र चातुर्विद्याग्रहारपरिहारान्वितरामस्तद्यथाभटच्छात्र प्रावेश्यः अचारासनचर्म्माङ्गारकिण्वलवणक्रेणिखनकः अपारम्परः अपपशु मेध्यः अपुष्पक्षीरसन्दोहः सनिधिस्सोपनिधिस्सकृप्तोपक्लृप्तः । त देष भविष्यद्राजभिस्संरक्षितव्यः परिवर्द्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणमानस्स्वल्पामप्यत्राबाधां कुर्य्यात्कारयीत कारयेद्वातस्य ब्राह्मणै रावेदितस्य सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम । व्यासगीतश्चात्र श्लोको भवति । 

    पद्य १

    स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुन्धराम् ।

    गवां शतसहस्रस्य हन्तुर् हरति दुष्कृतम् ॥ (अनुष्टुप्)

    संवत्सरे च त्रयोदशशे लिखितमिदं शासनम् । चक्क्रदासेनोत्कट्टितम् । 

    मुद्रा

    वाकाटकललामस्य 

    क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    जनन्या युवराजस्य 

    शासनं रिपुशासनम् ॥(अनुष्टुप्)

     

Tags:
Rulers
edit-icnEditor's Comment:
The detailed genealogical preamble in this inscription highlights the Guptā dynasty's matrimonial connections with other powerful ruling families, such as the Lichchhavis (through Kumāradēvī), the Nāgas (through Kubēranāgā), and the Vākāṭakas (through Prabhāvatīguptā).
Inscription by: Vākāṭakas
Jāmb Plates of Pravarasena II
Introduction

Discovered in 1940 in Wardha district, Maharashtra, the Jamb copper-plate charter was issued by the Vākāṭaka ruler Pravarasena II from Nagardhan. The record consists of four plates engraved in the box-headed Brāhmī script and is composed in Sanskrit language. Drafted by the scribe Nagavarman with Cakradeva acting as the dūtaka, the text formally documents a royal village donation made during the month of Aśvina in the second regnal year. 

 

The charter details the Vākāṭaka genealogy, tracing Pravarasena II's lineage to Pravarasena I. It documents the dynastic alliances with the Bhāraśiva Nāgas via Bhavanāga and the Guptas via Prabhāvatīguptā. The charter records the donation of Kothuraka village, situated in the Supratiṣṭha district, to the brahmachārin Kāluṭṭaka of the Kauṇḍinya gotra and performer of gaṇa yaga. Issued to augment royal merit, the grant bestows standard agrahāra privileges, immunising the settlement from taxation, forced labor, and state requisitions like grass and charcoal. The mandate concludes with directives for future rulers to uphold the grant, supported by a verse attributed to Vyāsa.

Translation
See Original

    Lines 1–16: 

    Seen. Success! Hail! From Nandivardhana,

    By the order of the illustrious Pravarasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas: a fervent devotee of Maheśvara; who, by the grace of Śambhu, has established the Kṛtayuga (Golden Age) on the earth; who was born of Prabhāvatīguptā, the daughter of the mahārājādhirāja, the illustrious Devagupta; who is the son of the mahārāja, the illustrious Rudrasena II, who acquired an abundance of prosperity by the grace of the divine lord Cakrapāṇi (Viṣṇu); who was the son of the illustrious Pṛthivīṣeṇa I, the mahārāja of the Vākāṭakas, who was intensely devoted to the god Maheśvara, endowed with truthfulness, straightforwardness, compassion, heroism, valour, political wisdom, modesty, high-mindedness, intelligence, devotion to worthy persons, the state of being a righteous conqueror, purity of mind, and other such qualities, who had sons and grandsons and a continuous supply of treasure and an army accumulating for a hundred years, and who conducted himself like Yudhiṣṭhira; who was the son of the illustrious Rudrasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas and the son of Gautamīputra, an intense devotee of the god Svāmi-Mahābhairava and the daughter’s son of the illustrious Bhavanāga, the mahārāja of the Bhāraśivas, whose royal family was created by Śiva, who was greatly pleased by their carrying the Śiva-liṅga like a load placed upon their shoulders, and who were besprinkled on their heads with the pure water of the river Bhāgīrathī obtained by their valour; and who was the son of the illustrious Pravarasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas, the Samrāṭ (universal monarch), who performed the Agniṣṭoma, Āptoryāma, Ukthya, Ṣoḍaśin, Atirātra, Vājapeya, Bṛhaspatisava, Sādyaskra, and four Aśvamedha sacrifices, and who belonged to the Viṣṇuvṛddha gotra.

    Lines 17–19:

    The village named Kothuraka, situated in the āhāra of Supratiṣṭha, to the west of the river Umā, to the north of Ciñcāpallī, to the east of Boṇṭhikavāṭaka, and to the south of Maṇḍukigrāma, has been donated by Us to the brahmacārin named Kāluṭṭaka, who has performed a gaṇa-yāga and belongs to the Taittirīya śākhā.

    Lines 20–31:

    Wherefore, our officials of noble birth, who are employed by the order of the sarvādhyakṣa (general superintendent) and exercise their authority by our command, as well as our soldiers and policemen, should be directed by the following command, which is already well-known to them:

    "Be it known to you that, in order to increase our religious merit, life, power, victory, and prosperity; to secure our well-being in this world and the next; and to obtain blessings for ourself, we have given this village here in our victorious place of religious worship as a gift not previously made, confirmed with the pouring out of water.

    And we grant the following exemptions, which are customary for a village bestowed upon a Brāhmaṇa proficient in the four Vedas and are appropriate as approved by former kings: It is not to pay taxes; it is not to be entered by regular soldiers and policemen; it does not carry with it the State's customary right to cows and bulls, nor to royalties on flowers and milk; it is exempt from the obligation to provide pasturage, hides for seats, and charcoal to touring royal officers; it is exempt from royalties on the purchase of fermenting liquors and the digging of salt; it is free from all kinds of forced labour; it is donated together with the right to hidden treasures and deposits, as well as major and minor taxes; it is to be enjoyed for as long as the sun and the moon endure; and it is to follow the succession of sons and grandsons. No one should cause an obstruction while the donee or his successors are enjoying it. This grant should be preserved and increased by all means. And whosoever, disregarding our order, causes or makes others cause even the slightest obstruction, upon him, when complained against by the Brāhmaṇas, We will inflict punishment together with a fine."

    Lines 32–34:

    In thus showing our regard for religion, and in order to avoid boasting of meritorious deeds already done, we do not recount our care and protection of the grants made by many past kings. And the following verse sung by Vyāsa should be regarded as an authority on this point:

    (Here occurs an imprecatory verse.)

    Line 35:
    This charter was written by Nāgavarman on the twelfth lunar day of the bright fortnight of the month of Āśvayuja in the second regnal year, with Cakradeva acting as the dūtaka.

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    First Plate 

    1. dṛṣṭam | siddham | svasti nandivarddhanāt | agniṣṭomāptoryyāmokthyaṣodaśyatirātra-

    2. vājapeyabṛhaspati savasādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddha-

    3. sagotrasya samrājo vākāṭakānāmmahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ 

    4. atyantasvāmimahābhairavabhaktasya || asambhārasanniveśitaśivaliṅgo-

    5. dvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavaṃśānām parākkramādhigatabhāgī-

    6. ratthyamalajalamūrddhābhiṣiktānāṃ daśāśvamedhāvabhṛthasnātānāṃ bhāraśivānāṃ 

    Second Plate : First Side

    7. mahārājaśrībhavanāgadauhitrasya gautāmīputrasya putrasya | vākāṭa-

    8. kānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ atyantamāheśvarasya ||

    9. satyārjjavakāruṇyaśauryyavikkramanayavinayamāhātmyadhīmattva-

    10. pātragatabhaktitvadharmmavijayitvamanonairmmalyādiguṇaissamu-

    11. petasya || varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantāna-

    12. putrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivī-

    Second Plate : Second Side

    13. senasya sūnorbbhagavataścakkrapāṇe prasādo pārjjitaśrīsamudayasya 

    14. mahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ mahārājādhirājaśrīdevagupta-

    15. sutāyām prabhāvatīguptāyāmutpannasya || śambho prasādadhṛtakārtta-

    16. yugasya | vākāṭakānāmparamamāheśvaramahārājaśrīpravarasena-

    17. sya vacanāt | supratiṣṭhāhāre | umānadyā aparapārśve ciñcāpallyā-

    18. uttare pārśve | bonthikavāṭakasya | pūrve pārśve | maṇḍukigrāmasya –

    Third Plate : First Side 

    19. dakṣiṇe pārśve | kothurakannāmagrāmaḥ kauṇḍinyasagotra | taittirikagaṇayāji-

    20. kāluṭṭakabrahmacāriṇe dattaḥ | yatosmatsantakāḥ sarvāddhyakṣaniyoganiyuktā

    21. ājñāsamcārikulaputrādhikṛtāḥ bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñāpayi-

    22. tavyā viditamastu vaḥ yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavi-

    23. vṛddhaye ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya vaijayike dharmma sthāne apūrvvada-

    24. ttyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ | yathāsyocitāṃ pūrvvarājānumatāñcāturvvaidya-

    Third Plate : Second Side

    25. grāmamaryyādām vitarāmastadyathā akaradāyī abhaṭacchātra prāveśyaḥ apā-

    26. ramparagobalavardda apuṣpakṣīrasandohaḥ acārāsenacarmmāṅgāraḥ ala-

    27. vaṇakiṇvakrenikhanakaḥ sarvvaviṣṭi saparihāraparihṛtaḥ sanidhiḥ 

    28. sopanadhiḥ sakliptopakliptaḥ ācandrādityakālīyaḥ putrapautrānugā-

    29. mikaḥ bhuñjato na kenacidvyāghātayitavyaḥ sarvvakriyābhissamrakṣitavyaḥ 

    30. parivarddhayitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhāṃ 

    Fourth Plate

    31. kuryyātkārayedvā tasya brāhmaṇairvveditasya sadaṇḍam nigraham kuryyāma ||

    32. asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadattasañcintanaparipālanaṃ

    33. kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārttham na kīrttayāmaḥ | vyāsagītaścātra ślokapramāṇī-

    34. karttavyaḥ | svadattām paradattām vā haredyo vai vasundharām | gavām śatasahasrasya 

    35. hanturharati duṣkṛtam || samvatsare dvitīye āśvayuja māsaśukladvādaśyām |

    36. cakkradevadūtakam nāgavarmmaṇā likhitam || 

    प्रथमं पत्रम्

    १। दृष्टम् । सिद्धम् । स्वस्ति नन्दिवर्द्धनात् । अग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्यषोदश्यतिरात्र-

    २। वाजपेयबृहस्पति सवसाद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्ध-

    ३। सगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम्महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः 

    ४। अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य ॥ असम्भारसन्निवेशितशिवलिङ्गो-

    ५। द्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवंशानाम् पराक्क्रमाधिगतभागी-

    ६। रत्थ्यमलजलमूर्द्धाभिषिक्तानां दशाश्वमेधावभृथस्नातानां भारशिवानां 

    द्वितीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ७। महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य गौतामीपुत्रस्य पुत्रस्य । वाकाट-

    ८। कानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः अत्यन्तमाहेश्वरस्य ॥

    ९। सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्क्रमनयविनयमाहात्म्यधीमत्त्व-

    १०। पात्रगतभक्तित्वधर्म्मविजयित्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणैस्समु-

    ११। पेतस्य ॥ वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्तान-

    १२। पुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवी-

    द्वितीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    १३। सेनस्य सूनोर्ब्भगवतश्चक्क्रपाणे प्रसादो पार्ज्जितश्रीसमुदयस्य 

    १४। महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्त-

    १५। सुतायाम् प्रभावतीगुप्तायामुत्पन्नस्य ॥ शम्भो प्रसादधृतकार्त्त-

    १६। युगस्य । वाकाटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेन-

    १७। स्य वचनात् । सुप्रतिष्ठाहारे । उमानद्या अपरपार्श्वे चिञ्चापल्ल्या-

    १८। उत्तरे पार्श्वे । बोन्थिकवाटकस्य । पूर्वे पार्श्वे । मण्डुकिग्रामस्य –

    तृतीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम् 

    १९। दक्षिणे पार्श्वे । कोथुरकन्नामग्रामः कौण्डिन्यसगोत्र । तैत्तिरिकगणयाजि-

    २०। कालुट्टकब्रह्मचारिणे दत्तः । यतोस्मत्सन्तकाः सर्वाद्ध्यक्षनियोगनियुक्ता

    २१। आज्ञासम्चारिकुलपुत्राधिकृताः भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञापयि-

    २२। तव्या विदितमस्तु वः यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यवि-

    २३। वृद्धये इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्म स्थाने अपूर्व्वद-

    २४। त्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः । यथास्योचितां पूर्व्वराजानुमताञ्चातुर्व्वैद्य-

    तृतीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    २५। ग्राममर्य्यादाम् वितरामस्तद्यथा अकरदायी अभटच्छात्र प्रावेश्यः अपा-

    २६। रम्परगोबलवर्द्द अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचारासेनचर्म्माङ्गारः अल-

    २७। वणकिण्वक्रेनिखनकः सर्व्वविष्टि सपरिहारपरिहृतः सनिधिः 

    २८। सोपनधिः सक्लिप्तोपक्लिप्तः आचन्द्रादित्यकालीयः पुत्रपौत्रानुगा-

    २९। मिकः भुञ्जतो न केनचिद्व्याघातयितव्यः सर्व्वक्रियाभिस्सम्रक्षितव्यः 

    ३०। परिवर्द्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधां 

    चतुर्थं पत्रम्

    ३१। कुर्य्यात्कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य सदण्डम् निग्रहम् कुर्य्याम ॥

    ३२। अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्तसञ्चिन्तनपरिपालनं

    ३३। कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थम् न कीर्त्तयामः । व्यासगीतश्चात्र श्लोकप्रमाणी-

    ३४। कर्त्तव्यः । स्वदत्ताम् परदत्ताम् वा हरेद्यो वै वसुन्धराम् । गवाम् शतसहस्रस्य 

    ३५। हन्तुर्हरति दुष्कृतम् ॥ सम्वत्सरे द्वितीये आश्वयुज मासशुक्लद्वादश्याम् ।

    ३६। चक्क्रदेवदूतकम् नागवर्म्मणा लिखितम् ॥ 

    Prose section

    dṛṣṭam | siddham | svasti nandivarddhanāt | agniṣṭomāptoryyāmokthyaṣodaśyayatirātravājapeyabṛhaspati savasādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānāmmahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya || asambhārasanniveśitaśivaliṅgodvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavamśānām parākkramādhigatabhāgīratthyamalajalamūrddhābhiṣiktānām daśāśvamedhāvabhṛthasnātānām bhāraśivānām mahārājaśrībhavanāgadauhitrasya gautāmīputrasya putrasya | 

    vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ atyantamāheśvarasya || satyārjjavakāruṇyaśauryyavikkramanayavinayamāhātmyadhīmattva-

    pātragatabhaktitvadharmmavijayitvamanonairmmalyādiguṇaissamupetasya || varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantānaputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīsenasya sūnorbbhagavataścakkrapāṇe prasādo pārjjitaśrīsamudayasya mahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ mahārājādhirājaśrīdevagupta. sutāyām prabhāvatīguptāyāmutpannasya || śambho prasādadhṛtakārttayugasya | vākāṭakānāmparamamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya vacanāt | supratiṣṭhāhāre | umānadyā aparapārśve ciṃcāpallyāuttare pārśve | bonthikavāṭakasya | pūrve pārśve | maṇḍukigrāmasya dakṣiṇe pārśve | kothurakannāmagrāmaḥ kauṇḍinyasagotra | 

    taittirikagaṇayājikāluṭṭakabrahmacāriṇe dattaḥ | yatosmatsantakāḥ sarvāddhyakṣaniyoganiyuktā ājñāsamcārikulaputrādhikṛtāḥ bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñāpayitavyā viditamastu vaḥ yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya vaijayike dharmma sthāne apūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ | yathāsyocitām pūrvvarājānumatāñcāturvvaidyagrāmamaryyādām vitarāmastadyathā akaradāyī abhaṭacchātra prāveśyaḥ apāramparagobalavardda apuṣpakṣīrasandohaḥ acārāsenacarmmāṅgāraḥ alavaṇakiṇvakrenikhanakaḥ sarvvaviṣṭi saparihāraparihṛtaḥ sanidhiḥ sopanadhiḥ sakliptopakliptaḥ ācandrādityakālīyaḥ putrapautrānugāmikaḥ bhuñjato na kenacidvyāghātayitavyaḥ sarvvakriyābhissamrakṣitavyaḥ parivarddhayitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhām kuryyātkārayedvā tasya brāhmaṇairvveditasya sadaṇḍaṃ nigrahaṃ kuryyām || asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadattasañcintanaparipālanam kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārttham na kīrttayāmaḥ | vyāsagītaścātra ślokapramāṇīkarttavyaḥ | 

    Verse 1

    svadattām paradattām vā

    yo hareta vasundharām |

    gavām śatasahasrasya

    hantur harati duṣkṛtam ||(anuṣṭup) 

    samvatsare dvitīye āśvayuja māsaśukladvādaśyām | cakkradevadūtakam nāgavarmmaṇā likhitam ||

    गद्य भाग

    दृष्टम् । सिद्धम् । स्वस्ति नन्दिवर्द्धनात् । अग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्यषोदश्ययतिरात्रवाजपेयबृहस्पति सवसाद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम्महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य ॥ असम्भारसन्निवेशितशिवलिङ्गोद्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवम्शानाम् पराक्क्रमाधिगतभागीरत्थ्यमलजलमूर्द्धाभिषिक्तानाम् दशाश्वमेधावभृथस्नातानाम् भारशिवानाम् महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य गौतामीपुत्रस्य पुत्रस्य । 

    वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः अत्यन्तमाहेश्वरस्य ॥ सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्क्रमनयविनयमाहात्म्यधीमत्त्व-

    पात्रगतभक्तित्वधर्म्मविजयित्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणैस्समुपेतस्य ॥ वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्तानपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीसेनस्य सूनोर्ब्भगवतश्चक्क्रपाणे प्रसादो पार्ज्जितश्रीसमुदयस्य महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्त। सुतायाम् प्रभावतीगुप्तायामुत्पन्नस्य ॥ शम्भो प्रसादधृतकार्त्तयुगस्य । वाकाटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् । सुप्रतिष्ठाहारे । उमानद्या अपरपार्श्वे चिंचापल्ल्याउत्तरे पार्श्वे । बोन्थिकवाटकस्य । पूर्वे पार्श्वे । मण्डुकिग्रामस्य दक्षिणे पार्श्वे । कोथुरकन्नामग्रामः कौण्डिन्यसगोत्र । 

    तैत्तिरिकगणयाजिकालुट्टकब्रह्मचारिणे दत्तः । यतोस्मत्सन्तकाः सर्वाद्ध्यक्षनियोगनियुक्ता आज्ञासम्चारिकुलपुत्राधिकृताः भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञापयितव्या विदितमस्तु वः यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्म स्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः । यथास्योचिताम् पूर्व्वराजानुमताञ्चातुर्व्वैद्यग्राममर्य्यादाम् वितरामस्तद्यथा अकरदायी अभटच्छात्र प्रावेश्यः अपारम्परगोबलवर्द्द अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचारासेनचर्म्माङ्गारः अलवणकिण्वक्रेनिखनकः सर्व्वविष्टि सपरिहारपरिहृतः सनिधिः सोपनधिः सक्लिप्तोपक्लिप्तः आचन्द्रादित्यकालीयः पुत्रपौत्रानुगामिकः भुञ्जतो न केनचिद्व्याघातयितव्यः सर्व्वक्रियाभिस्सम्रक्षितव्यः परिवर्द्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधाम् कुर्य्यात्कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य सदण्डं निग्रहं कुर्य्याम् ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्तसञ्चिन्तनपरिपालनम् कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थम् न कीर्त्तयामः । व्यासगीतश्चात्र श्लोकप्रमाणीकर्त्तव्यः । 

    श्लोक १

    स्वदत्ताम् परदत्ताम् वा

    यो हरेत वसुन्धराम् ।

    गवाम् शतसहस्रस्य

    हन्तुर् हरति दुष्कृतम् ॥ (अनुष्टुप्) 

    सम्वत्सरे द्वितीये आश्वयुज मासशुक्लद्वादश्याम् । चक्क्रदेवदूतकम् नागवर्म्मणा लिखितम् ॥

Tags:
Rulers
Inscription by: Vākāṭakas
Belorā Plates (Set A and B) of Pravarasena II
Introduction

The Belorā copper plate charters, recovered from Wardha district, Maharashtra, consist of two incomplete sets, designated Set A and Set B, issued by the Vākāṭaka ruler Pravarasena II. Engraved in the box-headed Brāhmī script, both texts are composed in Sanskrit. Set A was issued from Nagardhan where as the place of issue for Set B remains unknown. Both grants are palimpsests, bearing the distinct traces of an earlier engraving. 

The texts document land endowments by Pravarasena II to Suryasvamin of the Kāśyapa gotra and Taittirīya śākhā, residing in Pravareśvara-ṣaḍvimśati-vāṭaka. Set A registers the donation of the village Mahalla-Lāṭa, located within the Asi bhukti of the Śailapura subdivision (mārga). Set B reiterates this endowment under the name Mahallama-Lāṭa while simultaneously granting a second village, Dīrghadraha, situated in the Pākkaṇa rāṣṭra. Both gifts were issued to augment the king's spiritual merit and royal fortune. Set B dates the charter to the thirteenth lunar day of Kārttika in the eleventh regnal year, executed under senāpati Citravarman. 

Translation
See Original

    SET A

    Lines 1-12

    Seen. Success! Hail! From Nandivardhana:

    By the order of the illustrious Pravarasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas, who is a fervent devotee of Maheśvara; who, by the grace of Śambhu, has established the Kṛta-yuga (Golden Age) on the earth; who was born of Prabhāvatīguptā, the daughter of the mahārājādhirāja, the illustrious Devagupta; and who is the son of the mahārāja, the illustrious Rudrasena II, who acquired an abundance of prosperity by the grace of the divine lord Cakrapāṇi (Viṣṇu), and who was the son of the illustrious Pṛthivīseṇa I, the mahārāja of the Vākāṭakas, who was intensely devoted to the god Maheśvara, who was endowed with truthfulness, straightforwardness, compassion, heroism, valour, political wisdom, modesty, high-mindedness, intelligence, devotion to worthy persons, and with the state of being a righteous conqueror, purity of mind, and such other qualities, who had sons and grandsons and a continuous supply of treasure and army which had been accumulating for a hundred years, who conducted himself like Yudhiṣṭhira, and who was the son of the illustrious Rudrasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas and the son of Gautamīputra, who was intensely devoted to the god Svāmi-Mahābhairava, who was the daughter’s son of the illustrious Bhavanāga, the mahārāja of the Bhāraśivas, whose royal family was created by Śiva, who was greatly pleased by their carrying the liṅga of Śiva like a load placed on their shoulders, and who were besprinkled on their heads with the pure water of the river Bhāgīrathī that had been obtained by their valour, who was the son of the illustrious Pravarasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas, the Samrāṭa (Universal Monarch), who performed the Agniṣṭoma, Āptoryāma, Ukthya, Ṣoḍaśin, Atirātra, Vājapeya, Bṛhaspatisava, Sādyaskra, and four Aśvamedhas, and who was of the Viṣṇuvṛddha gotra.

    Line 13

    The village Mahalla-lāṭa in the Asi bhukti in the mārga of Śailapura has been donated by us to Sūryasvāmin of the Kaśyapa gotra and Taittirīya śākhā, who resides in the village Pravareśvara-shaḍviṃśati-vāṭaka.

    Wherefore, our officials of noble birth, who are employed by the order of the sarvādhyakṣa (general superintendent) and who exercise their authority by our command, and our soldiers and policemen, should be directed by the following command which is already well-known to them:

    “Be it known to you that in order to increase our religious merit, life, power, victory, and prosperity, to secure our well-being in this world and the next, and to obtain blessings for ourself, we have given this village as a gift not previously made, with the pouring out of water, in our victorious place of religious worship."                                   (The rest of the grant is not forthcoming.)

    SET B

    Lines 12-23

    By the order of the illustrious Pravarasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas, who is a fervent devotee of Maheśvara; who, by the grace of Śambhu, has established the Kṛta yuga (Golden Age) on the earth; who was born of Prabhāvatīguptā, the daughter of the mahārājādhirāja, the illustrious Devagupta; and who is the son of the mahārāja, the illustrious Rudrasena II, who acquired an abundance of prosperity by the grace of the divine lord Cakrapāṇi (Viṣṇu), and who was the son of the illustrious Pṛthivīseṇa I, the mahārāja of the Vākāṭakas, who was intensely devoted to the god Maheśvara, who was endowed with truthfulness, straightforwardness, compassion, heroism, valour, political wisdom, modesty, high-mindedness, intelligence, devotion to worthy persons, and with the state of being a righteous conqueror, purity of mind, and such other qualities, who had sons and grandsons and a continuous supply of treasure and army which had been accumulating for a hundred years, who conducted himself like Yudhiṣṭhira, and who was the son of the illustrious Rudrasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas and the son of Gautamīputra, who was intensely devoted to the god Svāmi-Mahābhairava, who was the daughter’s son of the illustrious Bhavanāga, the mahārāja of the Bhāraśivas, whose royal family was created by Śiva, who was greatly pleased by their carrying the liṅga of Śiva like a load placed on their shoulders, and who were besprinkled on their heads with the pure water of the river Bhāgīrathī that had been obtained by their valour, who was the son of the illustrious Pravarasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas, the Samrāṭa (universal monarch), who performed the Agniṣṭoma, Āptoryāma, Ukthya, Ṣoḍaśin, Atirātra, Vājapeya, Bṛhaspatisava, Sādyaskra, and four Aśvamedhas, and who was of the Viṣṇuvṛddha gotra.

    The two villages, the village named Dīrghadraha in the Pākkaṇa rāṣṭra and the village Mahallama-lāṭa in the Asi bhukti in the mārga of Śailapura have been donated by us to Sūryasvāmin of the Kaśyapa gotra and the Taittirīya śākhā, who resides in the Pravareśvara-shaḍviṃśati-vāṭaka.

    Wherefore, our officials of noble birth, who are employed by the order of the sarvādhyakṣa (general superintendent) and who exercise their authority by our command, and our soldiers and policemen, should be directed by the following command which is already well-known to them:

    “Be it known to you that in order to increase our religious merit, life, power, victory, and prosperity, to secure our well-being in this world and the next, and to obtain blessings for ourself, we have given here in our victorious place of religious worship, with the pouring out of water, this village as a gift not previously made.

    And we grant the following exemptions which are incidental to a village bestowed on a Brāhmaṇa proficient in the four Vedas and are appropriate, as approved by former kings: It is not to pay taxes; it is not to be entered by soldiers and policemen; it does not entitle the State to its customary right on cows and bulls; it also does not entitle it to royalties on flowers and milking; it is exempt from the obligation to provide grass, hides as seats, and charcoal to touring royal officers; it is exempt from royalties on the purchase of fermenting liquors and the digging of salt; it is free from all kinds of forced labour; it is donated together with the right to hidden treasures and deposits and together with major and minor taxes; it is to be enjoyed as long as the sun and the moon will endure, and it is to follow the succession of sons and son’s sons. None should cause an obstruction while the donee or his successor is enjoying it. This grant should be preserved and increased by all means. And whoever, disregarding our order, will himself cause or make others cause even the slightest obstruction, upon him, when complained against by the Brāhmaṇas, we will inflict punishment together with a fine.”

    Line 26

    And the following two verses sung by Vyāsa should be regarded as an authority on this point.

    (Here follow two benedictive and imprecatory verses.)

    Line 29

    This charter was written by Maṇi, Citravarman being the senāpati, on the thirteenth (10 and 3) lunar day in the bright fortnight of Kārttika in the eleventh (10 and 1) regnal year.

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    Set A

    First Plate

    1. dṛṣṭam | siddham svasti | nandivarddhanādagniṣṭomāptoryyāmokthya- ṣoḍaśyatirātravājapeyabṛhaspatisava-

    2. sādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānāmmahārājaśrīpravara-

    3. senasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya amsabhārasanniveśitaśivaliṅgo-

    4. dvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavamśānāmparāk- kramādhigatabhāgīratthyamalajala-

    5. mūrddhābhiṣiktānāndaśāśvamedhāvabhṛthasnātāmām- bhāraśivānāmmahārājaśrībhavanāgadauhitrasya 

    6. gautamīputrasya putrasya | vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoratyantamāheśvarasya 

    Second Plate : First side 

    7. satyārjjavakāruṇyaśauryyavikkramanayavinayamāhātmyaśrīmattva dhīmattvapātragatabhaktitva-

    8. dharmmavijayitvamanonairmmalyādiguṇaiḥ samupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośada-

    9. ṇḍasādhanasantānaputrapautṛtriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛtteḥ vākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīṣe-

    10. ṇasya sūnorbhagavataścakkrapāṇe prasādopārjjita śrīsamudayasya | mahārājaśrīrudrasena-

    11. sya sūnormmahārājaśrīdevaguptasutāyāmprabhāvatiguptāyāmutpannasya  śambhopra

    12. sādadhṛtakārttayugasya vākāṭakānāmparamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya- 

    Second Plate : Second side 

    13. vacanāt |  śailapuramārge asibhuktimahallamalāṭagrāmśca eva grāmadvayam  pravareśvaraṣadviśativāṭa-

    14. kavastavyā taittirīya | kāśyapasagotrasūryyasvāmine dattam | yatosmatsantakāḥ sarvvāddhya-

    15. kṣaniyoga niyuktāḥ ājñāsañcāri kulaputrādhikṛtā bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayā

    16. jñapayitavyāḥ | viditamastu vaḥ yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbala vijayaiśvaryya

    17. vivṛddhaye | ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya || vaijayike dharmasthāne apūrvvadattyā 

    18. udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ ||

     

    Set B 

    Second Plate : First side 

    7. satyārjjavakāruṇyaśauryyavikramanayavinayamāhātmya dhīmattva pātragatabhaktitvadharmma-

    8. vijayitvamanonairmalyādiguṇaḥ samupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasā-

    9. dhanasantānaputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīṣenasya 

    10. sūnorbha gavataḥścakrapāṇe prasādopārjjitaśrīsamudasya mahārājaśrīrudra-

    11. senasya sūnormmahārājādhirājaśrīdevaguptasutāyām prabhāvatiguptāyāmutpannasya-

    12. śambho prasādadhṛtakārttayugasya | vākāṭakānāmparamāheśvaramahārājaśrīpravarase-

    Second Plate : Second side 

    13. nasya vacanāt | pākkaṇarāṣṭre dīrgghadrahaṃnāma grāmaḥ | śailapuramārgge asibhukti-

    14. mahallamalāṭagrāmaśca evam grāmadvayam | pravareśvaraṣaḍvimṣativāṭakavāstavya-

    15. taittiriya kāśyapasagotrasūryyasvāmina dattam | yatosmatsantakāḥ sarvvāddhyakṣa niyoga-

    16. niyuktāḥ ājñāsañcārikulaputrādhikṛtāḥ bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñā-

    17. payitavyā viditamastu vaḥ | yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye | iha 

    18. mutrahitārtthamātmānugrahāya vaijayike dharmmasthāne apūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭam |

    Third Plate : First side 

    19. ucitāṃ cāsya pūrvvarājānumatām cāturvaidyagrāmamaryyādām vitarāmastadyathā akaradāyi

    20. abhaṭacchātraprāveśyam apāramparagobalīvarddam apuṣpakṣīra sandoham acārāsanaca-

    21. rmmāṅgāram alavaṇakiṇvakreṇikhanakam sarvaviṣṭiparihāraparihṛtam sanidhi sopa-

    22. nidhi saklṛptopaklṛptam acandrāditya kālīyam putrapautrānugāmikam bhuñjato 

    23. na kenacidvyāghāta karttavyaḥ sarvvakriyābhissamrakṣitavya parivaddhayitavyaśca | yaścāsmacchā-

    24. sanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhāṃ kuryyātkārayedvā asya brāhmaṇairvveditasya 

    Third Plate : Second side 

    25. sadaṇḍanigrahaṃ kuryyām || asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadattasamñcintana paripā-

    26. lanaṃ kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārttham na kīrttayāmaḥ | vyāsagītau cātra ślokau pramāṇī-

    27. karttavyau | svadattāmparadattāṃ vā haredyo vai vasundharām | gavām śatasahasrasya | hanturha-

    28. rati duṣkṛtam || ṣaṣṭhim varṣasahasrāṇi svargge modati bhūmidaḥ | ācchettā cā-

    29. numantā ca tānyeva narake vaset || samvatsare ekādaśe 10 1 kārttikaśuklapakṣa-

    30. trayodaśyāṃ 10  3 senāpatau citravarmmaṇi nā likhitam |

    वर्गः अ

    प्रथमं पत्रम्

    १। दृष्टम् । सिद्धम् स्वस्ति । नन्दिवर्द्धनादग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्य- षोडश्यतिरात्रवाजपेयबृहस्पतिसव-

    २। साद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम्महाराजश्रीप्रवर-

    ३। सेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य अम्सभारसन्निवेशितशिवलिङ्गो-

    ४। द्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवम्शानाम्पराक्- क्रमाधिगतभागीरत्थ्यमलजल-

    ५। मूर्द्धाभिषिक्तानान्दशाश्वमेधावभृथस्नातामाम्- भारशिवानाम्महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य 

    ६। गौतमीपुत्रस्य पुत्रस्य । वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोरत्यन्तमाहेश्वरस्य 

    द्वितीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ७। सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्क्रमनयविनयमाहात्म्यश्रीमत्त्व धीमत्त्वपात्रगतभक्तित्व-

    ८। धर्म्मविजयित्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणैः समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशद-

    ९। ण्डसाधनसन्तानपुत्रपौतृत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेः वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीषे-

    १०। णस्य सूनोर्भगवतश्चक्क्रपाणे प्रसादोपार्ज्जित श्रीसमुदयस्य । महाराजश्रीरुद्रसेन-

    ११। स्य सूनोर्म्महाराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम्प्रभावतिगुप्तायामुत्पन्नस्य  शम्भोप्र

    १२। सादधृतकार्त्तयुगस्य वाकाटकानाम्परमाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य- 

    द्वितीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    १३। वचनात् ।  शैलपुरमार्गे असिभुक्तिमहल्लमलाटग्राम्श्च एव ग्रामद्वयम्  प्रवरेश्वरषद्विशतिवाट-

    १४। कवस्तव्या तैत्तिरीय । काश्यपसगोत्रसूर्य्यस्वामिने दत्तम् । यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्य-

    १५। क्षनियोग नियुक्ताः आज्ञासञ्चारि कुलपुत्राधिकृता भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वया

    १६। ज्ञपयितव्याः । विदितमस्तु वः यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बल विजयैश्वर्य्य

    १७। विवृद्धये । इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय ॥ वैजयिके धर्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या 

    १८। उदकपूर्व्वमतिसृष्टः ॥

     

    वर्गः ब

    द्वितीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ७। सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्रमनयविनयमाहात्म्य धीमत्त्व पात्रगतभक्तित्वधर्म्म-

    ८। विजयित्वमनोनैर्मल्यादिगुणः समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसा-

    ९। धनसन्तानपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीषेनस्य 

    १०। सूनोर्भ गवतःश्चक्रपाणे प्रसादोपार्ज्जितश्रीसमुदस्य महाराजश्रीरुद्र-

    ११। सेनस्य सूनोर्म्महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम् प्रभावतिगुप्तायामुत्पन्नस्य-

    १२। शम्भो प्रसादधृतकार्त्तयुगस्य । वाकाटकानाम्परमाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसे-

    द्वितीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    १३। नस्य वचनात् । पाक्कणराष्ट्रे दीर्ग्घद्रहंनाम ग्रामः । शैलपुरमार्ग्गे असिभुक्ति-

    १४। महल्लमलाटग्रामश्च एवम् ग्रामद्वयम् । प्रवरेश्वरषड्विम्षतिवाटकवास्तव्य-

    १५। तैत्तिरिय काश्यपसगोत्रसूर्य्यस्वामिन दत्तम् । यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्यक्ष नियोग-

    १६। नियुक्ताः आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृताः भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञा-

    १७। पयितव्या विदितमस्तु वः । यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये । इह 

    १८। मुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टम् ।

    तृतीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    १९। उचितां चास्य पूर्व्वराजानुमताम् चातुर्वैद्यग्राममर्य्यादाम् वितरामस्तद्यथा अकरदायि

    २०। अभटच्छात्रप्रावेश्यम् अपारम्परगोबलीवर्द्दम् अपुष्पक्षीर सन्दोहम् अचारासनच-

    २१। र्म्माङ्गारम् अलवणकिण्वक्रेणिखनकम् सर्वविष्टिपरिहारपरिहृतम् सनिधि सोप-

    २२। निधि सक्लृप्तोपक्लृप्तम् अचन्द्रादित्य कालीयम् पुत्रपौत्रानुगामिकम् भुञ्जतो 

    २३। न केनचिद्व्याघात कर्त्तव्यः सर्व्वक्रियाभिस्सम्रक्षितव्य परिवद्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छा-

    २४। सनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधां कुर्य्यात्कारयेद्वा अस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य 

    तृतीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    २५। सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम् ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्तसम्ञ्चिन्तन परिपा-

    २६। लनं कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थम् न कीर्त्तयामः । व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणी-

    २७। कर्त्तव्यौ । स्वदत्ताम्परदत्तां वा हरेद्यो वै वसुन्धराम् । गवाम् शतसहस्रस्य । हन्तुर्ह-

    २८। रति दुष्कृतम् ॥ षष्ठिम् वर्षसहस्राणि स्वर्ग्गे मोदति भूमिदः । आच्छेत्ता चा-

    २९। नुमन्ता च तान्येव नरके वसेत् ॥ सम्वत्सरे एकादशे १० १ कार्त्तिकशुक्लपक्ष-

    ३०। त्रयोदश्यां १०  ३ सेनापतौ चित्रवर्म्मणि ना लिखितम् ।

    SET A

    Prose section

    dṛṣṭam | siddham svasti | nandivarddhanādagniṣṭomāptoryyāmokthya- ṣoḍaśyatirātravājapeyabṛhaspatisavasādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānāmmahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya aṃsabhārasanniveśitaśivaliṅgo-

    dvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavaṃśānāmparākkramādhigata- bhāgīratthyamalajalamūrddhābhiṣiktānāndaśāśvamedhāvabhṛthasnātāmām- bhāraśivānāmmahārājaśrībhavanāgadauhitrasya gautamīputrasya putrasya | 

    vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoratyantamāheśvarasya  satyārjjavakāruṇyaśauryyavikkramanayavinayamāhātmyaśrīmattva dhīmattvapātragatabhaktitvadharmmavijayitvamanonairmmalyādiguṇaiḥ samupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantānaputrapautṛtriṇaḥ yudhiṣ.viṣṭhiravṛtteḥ vākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīseṇasya sūnorbhagavataścakkrapāṇe prasādopārjjita śrīsamudayasya | 

    mahārājaśrīrudrasenasya sūnormmahārājaśrīdevaguptasutāyāmprabhāvatiguptāyāmutpannasya śambhoprasādadhṛtakārttayugasya vākāṭakānāmparamamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya vacanāt | śailapuramārge asibhuktimahallamalāṭagrāmaḥ pravareśvaraṣadviśakavāṭakavastavyāya || taittirīyāya | kāśyapasagotraśūryyasvāmine dattaḥ | yatosmatsantakāḥ sarvvāddhyakṣaniyoganiyuktāḥ ājñāsañcāri kulaputrādhikṛtā bhaṭāśchātrāśca viśrutapūvvayājñayājñāpayitavyāḥ | viditamastu vaḥ yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbala vijayaiśvaryyavivṛddhaye | ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya || vaijayike dharmasthāne apūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ || 

     

    SET B

    Prose Section

    satyārjjavakāruṇyaśauryyavikramanayavinayamāhātmya dhīmattva pātragatabhaktitvadharmmavijayitvamanonairmalyādiguṇaḥ samupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantānaputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīsenasya sūnorbha gavataḥścakrapāṇe prasādopārjjitaśrīsamudayasmmahārājaśrīrudrasenasya sūnormmahārājādhirājaśrīdevaguptasutāyāṃ prabhāvatiguptāyāmutpannasyaśambho prasādadhṛtakārttayugasya | 

    vākāṭakānāmparamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya vacanāt | pākkaṇarāṣṭre dīrgghadrahaṃnāma grāmaḥ | śailapuramārgge asibhuktimahallamalāṭagrāmaśca evaṃ grāmadvayaṃ | pravareśvaraṣaḍviṃṣativāṭakavāstavyataittiriya kāśyapasagotrasūryyasvāmina dattam | yatosmatsantakāḥ sarvvāddhyakṣa niyoganiyuktāḥ ājñāsañcārikulaputrādhikṛtāḥ bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñāpayitavyā viditamastu vaḥ | yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye | iha mutrahitārtthamātmānugrahāya vaijayike dharmmasthāne apūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭam | 

    ucitāṃ cāsya pūrvvarājānumatāṃ cāturvaidyagrāmamaryyādāṃ vitarāmastadyathā akaradāyi abhaṭacchātraprāveśyam apāramparagobalīvarddam apuṣpakṣīra sandoham acārāsanacarmmāṅgāram alavaṇakiṇvakreṇikhanakam sarvaviṣṭiparihāraparihṛtam sanidhi sopanidhi saklṛptopaklṛptam acandrāditya kālīyam putrapautrānugāmikam bhuñjato na kenacidvyāghāta karttavyaḥ sarvvakriyābhissaṃrakṣitavya parivaddhayitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhāṃ kuryyātkārayedvā asya brāhmaṇairvveditasya sadaṇḍanigrahaṃ kuryyām || asmiṃśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadattasaṃñcintana paripālanaṃ kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārtthaṃ na kīrttayāmaḥ | vyāsagītau cātra ślokau pramāṇīkarttavyau | svadattāmparattāṃ vā haredyo vai vasundharām | gavāṃ śatasahasrasya | hanturharati duṣkṛtam || 

    Verse 1

    ṣaṣṭhiṃ varṣasahasrāṇi

    svargge modati bhūmidaḥ |

    ācchettā cānumantā ca

    tānyeva narake vaset || (anuṣṭup) 

    saṃvatsare ekādaśe 10 1 kārttikaśuklapakṣatrayodaśyāṃ 10  3 senāpatau citravarmmaṇi nā likhitam |

     

    वर्गः अ

    गद्य भाग

    दृष्टम् । सिद्धम् स्वस्ति । नन्दिवर्द्धनादग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्य- षोडश्यतिरात्रवाजपेयबृहस्पतिसवसाद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम्महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य अंसभारसन्निवेशितशिवलिङ्गो-

    द्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवंशानाम्पराक्क्रमाधिगत- भागीरत्थ्यमलजलमूर्द्धाभिषिक्तानान्दशाश्वमेधावभृथस्नातामाम्- भारशिवानाम्महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य गौतमीपुत्रस्य पुत्रस्य । 

    वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोरत्यन्तमाहेश्वरस्य  सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्क्रमनयविनयमाहात्म्यश्रीमत्त्व धीमत्त्वपात्रगतभक्तित्वधर्म्मविजयित्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणैः समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्तानपुत्रपौतृत्रिणः युधिष्।विष्ठिरवृत्तेः वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीसेणस्य सूनोर्भगवतश्चक्क्रपाणे प्रसादोपार्ज्जित श्रीसमुदयस्य । 

    महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोर्म्महाराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम्प्रभावतिगुप्तायामुत्पन्नस्य शम्भोप्रसादधृतकार्त्तयुगस्य वाकाटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् । शैलपुरमार्गे असिभुक्तिमहल्लमलाटग्रामः प्रवरेश्वरषद्विशकवाटकवस्तव्याय ॥ तैत्तिरीयाय । काश्यपसगोत्रशूर्य्यस्वामिने दत्तः । यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्यक्षनियोगनियुक्ताः आज्ञासञ्चारि कुलपुत्राधिकृता भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूव्वयाज्ञयाज्ञापयितव्याः । विदितमस्तु वः यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बल विजयैश्वर्य्यविवृद्धये । इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय ॥ वैजयिके धर्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः ॥ 

     

    वर्गः ब

    गद्य भाग

    सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्रमनयविनयमाहात्म्य धीमत्त्व पात्रगतभक्तित्वधर्म्मविजयित्वमनोनैर्मल्यादिगुणः समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्तानपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीसेनस्य सूनोर्भ गवतःश्चक्रपाणे प्रसादोपार्ज्जितश्रीसमुदयस्म्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोर्म्महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्तसुतायां प्रभावतिगुप्तायामुत्पन्नस्यशम्भो प्रसादधृतकार्त्तयुगस्य । 

    वाकाटकानाम्परमाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् । पाक्कणराष्ट्रे दीर्ग्घद्रहंनाम ग्रामः । शैलपुरमार्ग्गे असिभुक्तिमहल्लमलाटग्रामश्च एवं ग्रामद्वयं । प्रवरेश्वरषड्विंषतिवाटकवास्तव्यतैत्तिरिय काश्यपसगोत्रसूर्य्यस्वामिन दत्तम् । यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्यक्ष नियोगनियुक्ताः आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृताः भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञापयितव्या विदितमस्तु वः । यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये । इह मुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टम् । 

    उचितां चास्य पूर्व्वराजानुमतां चातुर्वैद्यग्राममर्य्यादां वितरामस्तद्यथा अकरदायि अभटच्छात्रप्रावेश्यम् अपारम्परगोबलीवर्द्दम् अपुष्पक्षीर सन्दोहम् अचारासनचर्म्माङ्गारम् अलवणकिण्वक्रेणिखनकम् सर्वविष्टिपरिहारपरिहृतम् सनिधि सोपनिधि सक्लृप्तोपक्लृप्तम् अचन्द्रादित्य कालीयम् पुत्रपौत्रानुगामिकम् भुञ्जतो न केनचिद्व्याघात कर्त्तव्यः सर्व्वक्रियाभिस्संरक्षितव्य परिवद्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधां कुर्य्यात्कारयेद्वा अस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम् ॥ अस्मिंश्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्तसंञ्चिन्तन परिपालनं कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थं न कीर्त्तयामः । व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणीकर्त्तव्यौ । स्वदत्ताम्परत्तां वा हरेद्यो वै वसुन्धराम् । गवां शतसहस्रस्य । हन्तुर्हरति दुष्कृतम् ॥ 

    श्लोक १

    षष्ठिं वर्षसहस्राणि

    स्वर्ग्गे मोदति भूमिदः ।

    आच्छेत्ता चानुमन्ता च

    तान्येव नरके वसेत् ॥ (अनुष्टुप्) 

    संवत्सरे एकादशे १० १ कार्त्तिकशुक्लपक्षत्रयोदश्यां १०  ३ सेनापतौ चित्रवर्म्मणि ना लिखितम् ।

     

Tags:
Rulers
Inscription by: Vākāṭakas
Cammak Plates of Pravarasena II
Introduction

Issued by the Vākāṭaka ruler Pravarasena II, the Chammak copper plates, comprise a set of seven plates. They were recovered in 1868 from Achalpur, Amaravati district, Maharashtra. The charter is engraved in the box-headed Brāhmī script and is composed in Sanskrit language. The charter was issued from the new capital Pravarapura. The seal carries a four-line legend proclaiming the enemy-chastising command of king Pravarasena II.

 

The edict records the endowment of Carmāṅka village, comprising eight thousand royal nivartanas of land, to a collective of one thousand brāhmaṇas belonging to diverse gotras and caraṇas. This massive land grant was initiated at the behest of Koṇḍarāja, son of Śatrughnarāja. The text explicitly delineates the conditional nature of the agrahāra: the donees retain their privileges in perpetuity strictly on the condition of their loyalty to the state, refraining from treason, murder, theft, and warfare. The charter was executed under senāpati Citravarman during the eighteenth regnal year on the thirteenth tithi of Jyeṣṭha.

Translation
See Original

    Lines 1-17

    Seen. Hail! From Pravarapura:
    By the order of the illustrious Pravarasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas, who is a fervent devotee of Maheśvara; who, by the grace of Śambhu, has established the Kṛta yuga (Golden Age) on the earth; who was born of Prabhāvatīguptā, the daughter of the mahārājādhirāja, the illustrious Devagupta; and who is the son of the Mahārāja, the illustrious Rudrasena II, who acquired an abundance of prosperity by the grace of the Divine Lord Cakrapāṇi (Viṣṇu), and who was the son of the illustrious Pṛthivīseṇa I, the mahārāja of the Vākāṭakas, who was intensely devoted to the god Maheśvara, who was endowed with truthfulness, straightforwardness, compassion, heroism, valour, political wisdom, modesty, high-mindedness, intelligence, devotion to worthy persons, and with the state of being a righteous conqueror, purity of mind, and such other qualities, who had sons and grandsons and a continuous supply of treasure and army which had been accumulating for a hundred years, who conducted himself like Yudhiṣṭhira, and who was the son of the illustrious Rudrasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas and the son of Gautamīputra, who was intensely devoted to the god Svāmi-Mahābhairava, who was the daughter’s son of the illustrious Bhavanāga, the mahārāja of the Bhāraśivas, whose royal family was created by Śiva, who was greatly pleased by their carrying the liṅga of Śiva like a load placed on their shoulders, and who were besprinkled on their heads with the pure water of the river Bhāgīrathī that had been obtained by their valour, who was the son of the illustrious Pravarasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas, the Samrāṭa (Universal Monarch), who performed the Agniṣṭoma, Āptoryāma, Ukthya, Ṣoḍaśin, Atirātra, Vājapeya, Bṛhaspatisava, Sādyaskra, and four Aśvamedhas, and who was of the Viṣṇuvṛddha gotra.

    Lines 18-35

    The village named Carmāṇka, consisting of eight thousand, 8000, nivartanas of land according to the royal measure, situated on the bank of the river Madhunadī in the rājya of Bhojakaṭa, has, at the request of Koṇḍarāja, the son of Śatrughnarāja, been given to a thousand Brāhmaṇas of various gotras and caraṇas.

    Wherefore, our officials of noble birth, who are employed by the order of the sarvādhyakṣa (General Superintendent) and who exercise their authority by our command, and our soldiers and policemen, should be directed by the following command which is already well-known to them:

    “Be it known to you that in order to increase our religious merit, life, power, victory, and prosperity, to secure our well-being in this world and the next, and to obtain blessings for ourself, We have given here in our victorious place of religious worship, with the pouring out of water, this village as a gift not previously made.

    And we grant the following exemptions which are incidental to a village bestowed on a brāhmaṇa proficient in the four Vedas and are appropriate, as approved by former kings: It is not to pay taxes; it is not to be entered by soldiers and policemen; it does not entitle the State to its customary right on cows and bulls; it also does not entitle it to royalties on flowers and milking; it is exempt from the obligation to provide grass, hides as seats, and charcoal to touring royal officers; it is exempt from royalties on the purchase of fermenting liquors and the digging of salt; it is free from all kinds of forced labour; it is donated together with the right to hidden treasures and deposits and together with major and minor taxes; it is to be enjoyed as long as the sun and the moon will endure, and it is to follow the succession of sons and son’s sons. None should cause an obstruction while the donee or his successor is enjoying it. This grant should be preserved and increased by all means. And whoever, disregarding our order, will himself cause or make others cause even the slightest obstruction, upon him, when complained against by the brāhmaṇas, we will inflict punishment together with a fine.”

    Line 36

    The following two verses sung by Vyāsa should be regarded as an authority on this point:

    (Here occur two benedictive and imprecatory verses.)

    Lines 39-43

    And this condition of the charter should be maintained by the brāhmaṇas and future kings: This grant shall be enjoyed by the brāhmaṇas as long as the sun and the moon will endure, provided that they commit no treason against the kingdom, consisting of seven constituents, of the future kings; that they are not found guilty of the murder of a brāhmaṇa, theft, adultery, and high treason, etc.; that they do not wage war; and that they do no harm to other villages. But if they act otherwise or assent to such acts, the king will commit no theft if he takes the land away from them.

    Lines 44-58

    And the recipients of the grant appointed for the occasion in this respect are as follows:
    Gaṇārya of the Śāṭyāyana gotra; Devārya of the Vātsya gotra; Kumāraśarmārya of the Bhāradvāja gotra; Guhaśarman of the Pārāśarya gotra; Devārya of the Kaśyapa gotra; and Maheśvarārya and Mātrārya; Rudrārya of the Kauṇḍinya gotra; Somārya and Hariśarmārya; Kumāraśarmārya of the Bhāradvāja gotra; Mātṛśarman of the Kauṇḍinya gotra; and Varaśarman, Goṇḍaśarman, and Nāgaśarman; Śāntiśarman of the Bhāradvāja gotra; and Rudraśarman; Bhojakadevārya of the Vātsya gotra; and Maghaśarman and Devaśarman; Mokṣaśarman of the Bhāradvāja gotra; and Nāgaśarman, Revatiśarman, and Dharmārya; Śarmārya of the Bhāradvāja gotra; and Nandanārya, Mūlaśarman, Īśvaraśarman, and Varaśarman; Skandārya of the Vātsya gotra; Bappārya of the Bhāradvāja gotra; and Dharmārya; Skandārya of the Ātreya gotra; Somaśarmārya of the Gautama gotra; and Bhartṛśarman; Rudraśarmārya, Maghārya, Mātṛśarmārya, and Īśvaraśarmārya; Mātṛśarmārya of the Gautama gotra; Devaśarmārya of the Kauṇḍinya gotra; and Varaśarmārya and Rohārya; Svāmidevārya of the Gautama gotra; and Revatiśarmārya and Jyeṣṭhaśarmārya; Kumāraśarmārya of the Śāṇḍilya gotra; and Svātiśarmārya; and Kāṇḍārya of the Śāṭyāyana gotra, and others.

    Line 59

    This charter has been written, Citravarman being the senāpati, on the thirteenth lunar day of the bright fortnight of the month Jyeṣṭha in the eighteenth, 10 and 8, regnal year.

    SEAL

    This is the enemy-chastising command of the king Pravarasena II, the ornament of the Vākāṭakas, who has attained royal fortune by inheritance.

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    First Plate 

    1. dṛṣṭam || svasti | pravarapurādagniṣṭomāptoryyāmokthyaṣoḍaśyatirātra-

    2. vājapeyabṛhaspatisavasādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ

    3. viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānām mahārājaśrīpravarasenasya 

    4. sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya amsabhārasannniveśi-

    5. taśivaliṅgodvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavamśā-

    Second Plate : First side 

    6. nāmparākramādhigatabhāgīratthya malajalamūrddhābhiṣiktānāndaśā-

    7. śvamedhāvabhṛthasnātānāmbhāraśivānām mahārājaśrībhavanāgadau-

    8. hitrasya gautamīputrasya putrasya vākāṭakānām mahārājaśrīrudrase-

    9. nasya sūnoratyanta māheśvarasya satyārjjavakāruṇyaśauryyavikramana-

    10. yavinayamāhātmyādhīkatvapātra gatabhaktitvadharmmavijayītva-

    Second Plate : Second side 

    11. manonairmmalyādiguṇaissamupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośa-

    12. daṇḍasādhanasantā naputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakā-

    13. nām mahārājaśrīpṛthiviṣeṇasya sūnorbbhagavataścakrapāṇeprasā-

    14. dopārjjita śrīsamudayasya vākāṭakānām mahārājaśrīrudrasena-

    15. sya sūnormmahārājādhirāja śrīdevaguptasutāyām prabhāva-

    Third Plate : First side

    16. tiguptāyāmutpannasya śambhoprasādadhṛta kārttayugasya-

    17. vākāṭakānāmparamamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya vacanāt

    18. bhojakaṭarājye madhunadītaṭe carmmāṅka nāmagrāmaḥ rājamānikabhūmi-

    19. sahasrairaṣṭābhiḥ 8000 śatrughnarājaputrakoṇḍarājavijñaptyā nānāgo-

    20. tracaraṇebhyo brāmhaṇebhyaḥ sahasrāya dattaḥ |

    Third Plate : Second side

    21. yatosmatsantakāḥ sarvvāddhyakṣādhiyoganiyuktā ājñāsañcārikulaputrādhikṛtā 

    22. bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñāpayitavyā viditamastu vo yathe-

    23. hāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye ihāmutrahitā-

    24. rtthamātmānugrahāya vaijayike dharmmasthāne apūrvvadattyā udakapūrvva-

    25. matisṛṣṭaḥ | athāsyocitām pūrvvarājānumatām cāturvaidyagrāmama-

    26. ryyādāṃ vitarāmastadyathā akaradāyī abhaṭacchātraprāveśyaḥ

    Fourth Plate : First side

    27. apāramparagobalivarddaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ acārā-

    28. sanacarmmāṅgāraḥ alavaṇaklinnakkreṇikhanakaḥ sarvvaviṣṭipari-

    29. hāraparihṛtaḥ sanidhissopanidhiḥ saklṛptopaklṛptaḥ 

    30. ācandrādityakālīyaḥ putrapautrānugamakaḥ bhuñjatām na ke-

    31. nacidvyāghātaḥ karttavyassarvakkriyābhissamrakṣitavyapari varddhayi-

    32. tavyaśca | yaścāyam śāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhām

    Fourth Plate : Second side

    33. kuryyāt kārayedvā tasya brāhmaṇairvveditasya sadaṇḍanigraham kuryyā-

    34. ma || asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadatta sañcintana-

    35. paripālanam kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārtthaṃ na kīrttayāmaḥ |

    36. vyāsagītau cātra ślokau pramāṇī karttavyau | svadattāmparadattāṃ

    37. vā yo hareta vasundharām | gavāṃ śatasahasrasya hanttu-

    Fifth Plate : First side

    38. rharati duṣkṛtam || ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi svargge modati bhū-

    39. midaḥ | ācchettā cānumantā ca tānyeva narake vasediti || śāsana-

    40. sthitiśceyaṃ brāhmaṇairīśvaraiścānupālanīyā | tadyathā rājñāṃ sa-

    41. ptāṅge rājye adrohapravṛttānāṃ abrahmaghnacaurapāradārikarājā-

    42. patthyakāriprabhṛtīnāṃ saṃgrāmamakurvvatāṃ anyagrāmeṣvana ||

    Fifth Plate : Second side

    43. parāddhānāṃ ācandrādityakālīyaḥ | atonyathā kurvvatāmanumodatāṃ vā

    44. rājñaḥ bhūmicchedaṃ kurvvataḥ asteyamiti | pratigrāhiṇaścātra

    45. vāraniyuktāḥ | śāṭyāyanaḥ gaṇāryyaḥ vātsyadevāryyaḥ bhāradvāja-

    46. kumāraśarmmāryyaḥ pārāśaryyaguhaśarmmā kāśyapadevāryyaḥ maheśvarāryyaḥ

    47. mātrāryyaḥ koṇḍinya rudrāryyaḥ somāryyaḥ hariśarmmāryyaḥ

    Sixth Plate : First side

    48. bhāradvājakumāraśarmmāryyaḥ kauṇḍinya mātṛśarmmā varaśarmmā

    49. goṇḍaśarmmā nāgaśarmmā bhāradvājaśāntiśarmmā rudraśarmmā vātsyaḥ

    50. bhojakadevāryyaḥ maghaśarmmā devaśarmmā bhāradvājamokṣaśarmmā

    51. nāgaśarmmā revatiśarmmā dharmmāryyaḥ bhāradvājaśarmmāryyaḥ

    52. nandanāryyaḥ mūlaśarmmā īśvaraśarmmā varaśarmmā

    Sixth Plate : Second side

    53. vātsyaskāndāryyaḥ bhāradvājabappāryaḥ dharmāryyaḥ ātreyaskandāryyaḥ |

    54. gautamasomaśarmmāryyaḥ bhartṛśarmmā rudraśarmmāryyaḥ maghāryyaḥ mātṛ-

    55. śarmmāryyaḥ īśvaraśarmmāryyaḥ gautamasagotramātṛśarmmā-

    56. ryyaḥ kauṇḍinya devaśarmmāryyaḥ varaśarmmāryyaḥ rohāryyaḥ

    Seventh Plate

    57. gautamasagotrasvāmidevāryyaḥ revatiśarmmāryyaḥ

    58. jyeṣṭhaśarmmāryyaḥ śāṇḍilyakumāraśarmmāryyaḥ svātiśarmmā-

    59. ryyaḥ śāṭyāyanakāṇḍāryyaprabhṛtayaḥ | senāpatau 

    60. citravarmmaṇi saṃvvatsareṣṭādaśe 10   8 jyeṣṭhamāsaśukla-

    61. pakṣatrayodaśyāṃ śāsanaṃ likhitamiti ||

    SEAL

    1 vākāṭakalalāmasya

    2 kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    3 rājñapravarasenasya 

    4 śāsanaṃ ripuśāsanam ||

    प्रथमं पत्रम्

    १। दृष्टम् ॥ स्वस्ति । प्रवरपुरादग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्यषोडश्यतिरात्र-

    २। वाजपेयबृहस्पतिसवसाद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः

    ३। विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम् महाराजश्रीप्रवरसेनस्य 

    ४। सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य अम्सभारसन्न्निवेशि-

    ५। तशिवलिङ्गोद्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवम्शा-

    द्वितीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ६। नाम्पराक्रमाधिगतभागीरत्थ्य मलजलमूर्द्धाभिषिक्तानान्दशा-

    ७। श्वमेधावभृथस्नातानाम्भारशिवानाम् महाराजश्रीभवनागदौ-

    ८। हित्रस्य गौतमीपुत्रस्य पुत्रस्य वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसे-

    ९। नस्य सूनोरत्यन्त माहेश्वरस्य सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्रमन-

    १०। यविनयमाहात्म्याधीकत्वपात्र गतभक्तित्वधर्म्मविजयीत्व-

    द्वितीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    ११। मनोनैर्म्मल्यादिगुणैस्समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोश-

    १२। दण्डसाधनसन्ता नपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटका-

    १३। नाम् महाराजश्रीपृथिविषेणस्य सूनोर्ब्भगवतश्चक्रपाणेप्रसा-

    १४। दोपार्ज्जित श्रीसमुदयस्य वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसेन-

    १५। स्य सूनोर्म्महाराजाधिराज श्रीदेवगुप्तसुतायाम् प्रभाव-

    तृतीयं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    १६। तिगुप्तायामुत्पन्नस्य शम्भोप्रसादधृत कार्त्तयुगस्य-

    १७। वाकाटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात्

    १८। भोजकटराज्ये मधुनदीतटे चर्म्माङ्क नामग्रामः राजमानिकभूमि-

    १९। सहस्रैरष्टाभिः ८००० शत्रुघ्नराजपुत्रकोण्डराजविज्ञप्त्या नानागो-

    २०। त्रचरणेभ्यो ब्राम्हणेभ्यः सहस्राय दत्तः ।

    तृतीयं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    २१। यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्यक्षाधियोगनियुक्ता आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृता 

    २२। भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञापयितव्या विदितमस्तु वो यथे-

    २३। हास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये इहामुत्रहिता-

    २४। र्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्व-

    २५। मतिसृष्टः । अथास्योचिताम् पूर्व्वराजानुमताम् चातुर्वैद्यग्रामम-

    २६। र्य्यादां वितरामस्तद्यथा अकरदायी अभटच्छात्रप्रावेश्यः

    चतुर्थं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    २७। अपारम्परगोबलिवर्द्दः अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचारा-

    २८। सनचर्म्माङ्गारः अलवणक्लिन्नक्क्रेणिखनकः सर्व्वविष्टिपरि-

    २९। हारपरिहृतः सनिधिस्सोपनिधिः सक्लृप्तोपक्लृप्तः 

    ३०। आचन्द्रादित्यकालीयः पुत्रपौत्रानुगमकः भुञ्जताम् न के-

    ३१। नचिद्व्याघातः कर्त्तव्यस्सर्वक्क्रियाभिस्सम्रक्षितव्यपरि वर्द्धयि-

    ३२। तव्यश्च । यश्चायम् शासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधाम्

    चतुर्थं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    ३३। कुर्य्यात् कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य सदण्डनिग्रहम् कुर्य्या-

    ३४। म ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्त सञ्चिन्तन-

    ३५। परिपालनम् कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थं न कीर्त्तयामः ।

    ३६। व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणी कर्त्तव्यौ । स्वदत्ताम्परदत्तां

    ३७। वा यो हरेत वसुन्धराम् । गवां शतसहस्रस्य हन्त्तु-

    पञ्चमं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ३८। र्हरति दुष्कृतम् ॥ षष्टिं वर्षसहस्राणि स्वर्ग्गे मोदति भू-

    ३९। मिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेदिति ॥ शासन-

    ४०। स्थितिश्चेयं ब्राह्मणैरीश्वरैश्चानुपालनीया । तद्यथा राज्ञां स-

    ४१। प्ताङ्गे राज्ये अद्रोहप्रवृत्तानां अब्रह्मघ्नचौरपारदारिकराजा-

    ४२। पत्थ्यकारिप्रभृतीनां संग्राममकुर्व्वतां अन्यग्रामेष्वन ॥

    पञ्चमं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    ४३। पराद्धानां आचन्द्रादित्यकालीयः । अतोन्यथा कुर्व्वतामनुमोदतां वा

    ४४। राज्ञः भूमिच्छेदं कुर्व्वतः अस्तेयमिति । प्रतिग्राहिणश्चात्र

    ४५। वारनियुक्ताः । शाट्यायनः गणार्य्यः वात्स्यदेवार्य्यः भारद्वाज-

    ४६। कुमारशर्म्मार्य्यः पाराशर्य्यगुहशर्म्मा काश्यपदेवार्य्यः महेश्वरार्य्यः

    ४७। मात्रार्य्यः कोण्डिन्य रुद्रार्य्यः सोमार्य्यः हरिशर्म्मार्य्यः

    षष्ठं पत्रम् : प्रथमं पृष्ठम्

    ४८। भारद्वाजकुमारशर्म्मार्य्यः कौण्डिन्य मातृशर्म्मा वरशर्म्मा

    ४९। गोण्डशर्म्मा नागशर्म्मा भारद्वाजशान्तिशर्म्मा रुद्रशर्म्मा वात्स्यः

    ५०। भोजकदेवार्य्यः मघशर्म्मा देवशर्म्मा भारद्वाजमोक्षशर्म्मा

    ५१। नागशर्म्मा रेवतिशर्म्मा धर्म्मार्य्यः भारद्वाजशर्म्मार्य्यः

    ५२। नन्दनार्य्यः मूलशर्म्मा ईश्वरशर्म्मा वरशर्म्मा

    षष्ठं पत्रम् : द्वितीयं पृष्ठम्

    ५३। वात्स्यस्कान्दार्य्यः भारद्वाजबप्पार्यः धर्मार्य्यः आत्रेयस्कन्दार्य्यः ।

    ५४। गौतमसोमशर्म्मार्य्यः भर्तृशर्म्मा रुद्रशर्म्मार्य्यः मघार्य्यः मातृ-

    ५५। शर्म्मार्य्यः ईश्वरशर्म्मार्य्यः गौतमसगोत्रमातृशर्म्मा-

    ५६। र्य्यः कौण्डिन्य देवशर्म्मार्य्यः वरशर्म्मार्य्यः रोहार्य्यः

    सप्तमं पत्रम्

    ५७। गौतमसगोत्रस्वामिदेवार्य्यः रेवतिशर्म्मार्य्यः

    ५८। ज्येष्ठशर्म्मार्य्यः शाण्डिल्यकुमारशर्म्मार्य्यः स्वातिशर्म्मा-

    ५९। र्य्यः शाट्यायनकाण्डार्य्यप्रभृतयः । सेनापतौ 

    ६०। चित्रवर्म्मणि संव्वत्सरेष्टादशे १०   ८ ज्येष्ठमासशुक्ल-

    ६१। पक्षत्रयोदश्यां शासनं लिखितमिति ॥

    मुद्रा

    १ वाकाटकललामस्य

    २ क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    ३ राज्ञप्रवरसेनस्य 

    ४ शासनं रिपुशासनम् ॥

    Prose section

    dṛṣṭam || svasti | pravarapurādagniṣṭomāptoryyāmokthyaṣoḍaśyatirātravājapeyabṛhaspatisavasādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānām mahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya amsabhārasannniveśitaśivaliṅgodvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavamśā-

    nāmparākramādhigatabhāgīratthya malajalamūrddhābhiṣiktānāndaśāśvamedhāvabhṛthasnātānāmbhāraśivānām mahārājaśrībhavanāgadauhitrasya gautamīputrasya putrasya vākāṭakānām mahārājaśrīrudrasenasya sūnoratyanta māheśvarasya satyārjjavakāruṇyaśauryyavikramanayavinayamāhātmyādhīkatvapātra gatabhaktitvadharmmavijayītvamanonairmmalyādiguṇaissamupetasya varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantā naputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛtte rvvākāṭakānāṃ mahārājaśrīpṛthiviṣeṇasya sūnorbbhagavataścakrapāṇeprasādopārjjita śrīsamudayasya vākāṭakānām mahārājaśrīrudrasenasya sūnormmahārājādhirāja śrīdevaguptasutāyām prabhāvatiguptāyāmutpannasya śambhoprasādadhṛta kārttayugasyavākāṭakānāmparamamāheśvaramahārājaśrīpravarasenasya vacanāt bhojakaṭarājye madhunadītaṭe carmmāṅka nāmagrāmaḥ rājamānikabhūmisahasrairaṣṭābhiḥ 8000 śatrughnarājaputrakoṇḍarājavijñaptyā nānāgotracaraṇebhyo vrāmhaṇebhyaḥ sahasrāya dattaḥ |

    yatosmatsantakāḥ sarvvāddhyakṣādhiyoganiyuktā ājñāsañcārikulaputrādhikṛtā bhaṭāśchātrāśca viśrutapūrvvayājñayājñāpayitavyā viditamastu vo yathehāsmābhirātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya vaijayike dharmmasthāne apūrvvadattyā udakapūrvvamatisṛṣṭaḥ | athāsyocitām pūrvvarājānumatām cāturvaidyagrāmamaryyādām vitarāmastadyathā akaradāyī abhaṭacchātraprāveśyaḥ apāramparagobalivarddaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ acārāsanacarmmāṅgāraḥ alavaṇaklinnakkreṇikhanakaḥ sarvvaviṣṭiparihāraparihṛtaḥ sanidhissopanidhiḥ saklṛptopaklṛptaḥ ācandrādityakālīyaḥ putrapautrānugamakaḥ bhuñjatām na kenacidvyāghātaḥ karttavyassarvakkriyābhissamrakṣitavyapari varddhayitavyaśca | 

    yaścāyam śāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhām kuryyāt kārayedvā tasya brāhmaṇairvveditasya sadaṇḍanigraham kuryyāma || asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadatta sañcintanaparipālanam kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārttham na kīrttayāmaḥ | vyāsagītau cātra ślokau pramāṇī karttavyau | 

    Verse 1

    svadattām paradattām vā

    yo hareta vasundharām |

    gavām śatasahasrasya

    hantur harati duṣkṛtam ||(anuṣṭup)

    Verse 2

    ṣaṣṭhim varṣasahasrāṇi

    svargge modati bhūmidaḥ |

    ācchettā cānumantā ca

    tānyeva narake vaset || (anuṣṭup) 

    Prose section

    śāsanasthitiśceyam brāhmaṇairīśvaraiścānupālanīyā | tadyathā rājñām saptāṅge rājye adrohapravṛttānām abrahmaghnacaurapāradārikarājāpatthyakāriprabhṛtīnām samgrāmamakurvvatām anyagrāmeṣvana || parāddhānām ācandrādityakālīyaḥ | atonyathā kurvvatāmanumodatām vā rājñaḥ bhūmicchedam kurvvataḥ asteyamiti | pratigrāhiṇaścātra vāraniyuktāḥ | śāṭyāyanaḥ gaṇāryyaḥ vātsyadevāryyaḥ bhāradvājakumāraśarmmāryyaḥ pārāśaryyaguhaśarmmā kāśyapadevāryyaḥ maheśvarāryyaḥ mātrāryyaḥ koṇḍinya rudrāryyaḥ somāryyaḥ hariśarmmāryyaḥ bhāradvājakumāraśarmmāryyaḥ kauṇḍinya mātṛśarmmā varaśarmmā goṇḍaśarmmā nāgaśarmmā bhāradvājaśāntiśarmmā rudraśarmmā vātsyaḥ bhojakadevāryyaḥ maghaśarmmā devaśarmmā bhāradvājamokṣaśarmmā nāgaśarmmā revatiśarmmā dharmmāryyaḥ bhāradvājaśarmmāryyaḥ nandanāryyaḥ mūlaśarmmā īśvaraśarmmā varaśarmmā vātsyaskāndāryyaḥ bhāradvājabappāryaḥ dharmāryyaḥ ātreyaskandāryyaḥ |

    gautamasomaśarmmāryyaḥ bhartṛśarmmā rudraśarmmāryyaḥ maghāryyaḥ mātṛśarmmāryyaḥ īśvaraśarmmāryyaḥ gautamasagotramātṛśarmmāryyaḥ kauṇḍinya devaśarmmāryyaḥ varaśarmmāryyaḥ rohāryyaḥ gautamasagotrasvāmidevāryyaḥ revatiśarmmāryyaḥ jyeṣṭhaśarmmāryyaḥ śāṇḍilyakumāraśarmmāryyaḥ svātiśarmmāryyaḥ śāṭyāyanakāṇḍāryyaprabhṛtayaḥ | senāpatau citravarmmaṇi samvvatsareṣṭādaśe 10 8 jyeṣṭhamāsaśuklapakṣatrayodaśyām śāsanam likhitamiti ||

    SEAL

    vākāṭakalalāmasya

    kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    rājñapravarasenasya 

    śāsanaṃ ripuśāsanam || (anuśṭup)

     

    गद्य भाग

    दृष्टम् ॥ स्वस्ति । प्रवरपुरादग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्थ्यषोडश्यतिरात्रवाजपेयबृहस्पतिसवसाद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम् महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य अम्सभारसन्न्निवेशितशिवलिङ्गोद्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवम्शा-

    नाम्पराक्रमाधिगतभागीरत्थ्य मलजलमूर्द्धाभिषिक्तानान्दशाश्वमेधावभृथस्नातानाम्भारशिवानाम् महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य गौतमीपुत्रस्य पुत्रस्य वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोरत्यन्त माहेश्वरस्य सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्रमनयविनयमाहात्म्याधीकत्वपात्र गतभक्तित्वधर्म्मविजयीत्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणैस्समुपेतस्य वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्ता नपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्ते र्व्वाकाटकानां महाराजश्रीपृथिविषेणस्य सूनोर्ब्भगवतश्चक्रपाणेप्रसादोपार्ज्जित श्रीसमुदयस्य वाकाटकानाम् महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोर्म्महाराजाधिराज श्रीदेवगुप्तसुतायाम् प्रभावतिगुप्तायामुत्पन्नस्य शम्भोप्रसादधृत कार्त्तयुगस्यवाकाटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् भोजकटराज्ये मधुनदीतटे चर्म्माङ्क नामग्रामः राजमानिकभूमिसहस्रैरष्टाभिः ८००० शत्रुघ्नराजपुत्रकोण्डराजविज्ञप्त्या नानागोत्रचरणेभ्यो व्राम्हणेभ्यः सहस्राय दत्तः ।

    यतोस्मत्सन्तकाः सर्व्वाद्ध्यक्षाधियोगनियुक्ता आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृता भटाश्छात्राश्च विश्रुतपूर्व्वयाज्ञयाज्ञापयितव्या विदितमस्तु वो यथेहास्माभिरात्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय वैजयिके धर्म्मस्थाने अपूर्व्वदत्त्या उदकपूर्व्वमतिसृष्टः । अथास्योचिताम् पूर्व्वराजानुमताम् चातुर्वैद्यग्राममर्य्यादाम् वितरामस्तद्यथा अकरदायी अभटच्छात्रप्रावेश्यः अपारम्परगोबलिवर्द्दः अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचारासनचर्म्माङ्गारः अलवणक्लिन्नक्क्रेणिखनकः सर्व्वविष्टिपरिहारपरिहृतः सनिधिस्सोपनिधिः सक्लृप्तोपक्लृप्तः आचन्द्रादित्यकालीयः पुत्रपौत्रानुगमकः भुञ्जताम् न केनचिद्व्याघातः कर्त्तव्यस्सर्वक्क्रियाभिस्सम्रक्षितव्यपरि वर्द्धयितव्यश्च । 

    यश्चायम् शासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधाम् कुर्य्यात् कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणैर्व्वेदितस्य सदण्डनिग्रहम् कुर्य्याम ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्त सञ्चिन्तनपरिपालनम् कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थम् न कीर्त्तयामः । व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणी कर्त्तव्यौ । 

    श्लोक १

    स्वदत्ताम् परदत्ताम् वा

    यो हरेत वसुन्धराम् ।

    गवाम् शतसहस्रस्य

    हन्तुर् हरति दुष्कृतम् ॥(अनुष्टुप्)

    श्लोक २

    षष्ठिम् वर्षसहस्राणि

    स्वर्ग्गे मोदति भूमिदः ।

    आच्छेत्ता चानुमन्ता च

    तान्येव नरके वसेत् ॥ (अनुष्टुप्) 

    गद्य भाग

    शासनस्थितिश्चेयम् ब्राह्मणैरीश्वरैश्चानुपालनीया । तद्यथा राज्ञाम् सप्ताङ्गे राज्ये अद्रोहप्रवृत्तानाम् अब्रह्मघ्नचौरपारदारिकराजापत्थ्यकारिप्रभृतीनाम् सम्ग्राममकुर्व्वताम् अन्यग्रामेष्वन ॥ पराद्धानाम् आचन्द्रादित्यकालीयः । अतोन्यथा कुर्व्वतामनुमोदताम् वा राज्ञः भूमिच्छेदम् कुर्व्वतः अस्तेयमिति । प्रतिग्राहिणश्चात्र वारनियुक्ताः । शाट्यायनः गणार्य्यः वात्स्यदेवार्य्यः भारद्वाजकुमारशर्म्मार्य्यः पाराशर्य्यगुहशर्म्मा काश्यपदेवार्य्यः महेश्वरार्य्यः मात्रार्य्यः कोण्डिन्य रुद्रार्य्यः सोमार्य्यः हरिशर्म्मार्य्यः भारद्वाजकुमारशर्म्मार्य्यः कौण्डिन्य मातृशर्म्मा वरशर्म्मा गोण्डशर्म्मा नागशर्म्मा भारद्वाजशान्तिशर्म्मा रुद्रशर्म्मा वात्स्यः भोजकदेवार्य्यः मघशर्म्मा देवशर्म्मा भारद्वाजमोक्षशर्म्मा नागशर्म्मा रेवतिशर्म्मा धर्म्मार्य्यः भारद्वाजशर्म्मार्य्यः नन्दनार्य्यः मूलशर्म्मा ईश्वरशर्म्मा वरशर्म्मा वात्स्यस्कान्दार्य्यः भारद्वाजबप्पार्यः धर्मार्य्यः आत्रेयस्कन्दार्य्यः ।

    गौतमसोमशर्म्मार्य्यः भर्तृशर्म्मा रुद्रशर्म्मार्य्यः मघार्य्यः मातृशर्म्मार्य्यः ईश्वरशर्म्मार्य्यः गौतमसगोत्रमातृशर्म्मार्य्यः कौण्डिन्य देवशर्म्मार्य्यः वरशर्म्मार्य्यः रोहार्य्यः गौतमसगोत्रस्वामिदेवार्य्यः रेवतिशर्म्मार्य्यः ज्येष्ठशर्म्मार्य्यः शाण्डिल्यकुमारशर्म्मार्य्यः स्वातिशर्म्मार्य्यः शाट्यायनकाण्डार्य्यप्रभृतयः । सेनापतौ चित्रवर्म्मणि सम्व्वत्सरेष्टादशे १० ८ ज्येष्ठमासशुक्लपक्षत्रयोदश्याम् शासनम् लिखितमिति ॥

    मुद्रा

    वाकाटकललामस्य

    क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    राज्ञप्रवरसेनस्य 

    शासनं रिपुशासनम् ॥ (अनुश्टुप्)

     

Tags:
Events
Rulers
Inscription by: Vākāṭakas
Siwanī Plates of Pravarasena II
Introduction

The Siwani copper plates, discovered in the Chhindwara district, Madhya Pradesh, represent a five-plate charter issued by the Vākāṭaka ruler Pravarasena II. The text is engraved in the box-headed Brāhmī script and is composed in Sanskrit. The charter was executed by a scribe named Ācārya, with Bāppadeva acting as senāpati. The seal carries a four-line legend proclaiming the enemy-chastising command of king Pravarasena II. 

The primary objective of the edict is to document the donation of the village Brahmapūraka, located in the Beṇṇākārpara bhoga through the ritual pouring of water. The grant was bestowed upon the adhvaryu āchārya Devaśarman of the Maudgalya gotra and Taittirīya śākhā, on the twelfth lunar day of Phālguna in the eighteenth regnal year. The charter includes specific taxation rights, notably the privilege to levy a tax equal to one-fiftieth of the sale-price of goods. The grant was issued from the royal capital.

Translation
See Original

    Line 1–16
    Seen. By the order of the mahārāja, the illustrious Pravarasena II; an ornament of the Vākāṭaka family; who, by the grace of Śambhu, has established the Kṛta yuga on the earth; who was born of Prabhāvatīguptā, the daughter of the mahārājādhirāja, the illustrious Devagupta; who has exterminated all his enemies by his excellent policy, strength, and valour; who follows the path adopted by former kings; and who is the son of Rudrasena II, the mahārāja of the Vākāṭakas, who acquired an abundance of prosperity by the grace of the divine lord Cakrapāṇi (Viṣṇu); who was the son of the illustrious Pṛthivīṣeṇa I, the mahārāja of the Vākāṭakas, who was intensely devoted to the god Maheśvara, endowed with truthfulness, straightforwardness, compassion, heroism, valour, political wisdom, modesty, high-mindedness, intelligence, devotion to worthy persons, the state of being a righteous conqueror, purity of mind, and other such qualities, who had sons and grandsons and a continuous supply of treasure and an army accumulating for a hundred years, and who conducted himself like Yudhiṣṭhira; who was the son of the illustrious Rudrasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas and the son of Gautamīputra, an intense devotee of the god Svāmi-Mahābhairava and the daughter’s son of the illustrious Bhavanāga, the mahārāja of the Bhāraśivas—whose royal family was created by Śiva, who was greatly pleased by their carrying the Śiva-liṅga like a load placed upon their shoulders, and who were besprinkled on their heads with the pure water of the river Bhāgīrathī obtained by their valour; and who was the son of the illustrious Pravarasena I, the mahārāja of the Vākāṭakas, the Samrāṭa (Universal Monarch), who performed the Agniṣṭoma, Āptoryāma, Ukthya, Ṣoḍaśin, Atirātra, Vājapeya, Bṛhaspatisava, Sādyaskra, and four Aśvamedha sacrifices, and who belonged to the Viṣṇuvṛddha gotra.

    Line 17–34
    The village named Brahmapūraka, together with koraṭa and the right to levy a tax equal to one-fiftieth of the sale price, situated in the bhoga of Beṇṇākārpara, has been given, with the pouring out of water, to the Adhvaryu ācārya Devaśarman of the Maudgalya gotra and the Taittirīya śākhā, on the twelfth lunar day in the bright fortnight of the eighteenth regnal year.

    This village lies, according to the specification of its boundaries, adjoining the village Karañjaviraka, to the north of Vaṭapuraka, to the west of Kiṇihikheṭaka, to the south of Pavarajjavāṭaka, and to the east of Kollapuraka.

    Wherefore, our officials of noble birth; who are employed by the order of the sarvādhyakṣa (general superintendent) and exercise their authority by our command; as well as our soldiers and policemen, should be directed by the following command, which is already well-known to them:

    “Be it known to you that, in order to increase our religious merit, life, power, victory, and prosperity; to secure our well-being in this world and the next; and to obtain blessings for ourself, we have given this village here in our victorious place of religious worship as a gift not previously made, confirmed with the pouring out of water.

    And we grant the following exemptions, which are customary for a village bestowed upon a Brāhmaṇa proficient in the four Vedas and are appropriate as approved by former kings: It is not to pay taxes; it is not to be entered by soldiers and policemen; it does not carry with it the State's customary right to cows and bulls, nor does it carry the royalties on flowers and milk; it is exempt from the obligation to provide grass, hides for seats, and charcoal to touring royal officers; it is exempt from royalties on the purchase of fermenting liquors and the digging of salt; it is free from all kinds of forced labour; it is donated together with the right to hidden treasures and deposits, as well as major and minor taxes; it is to be enjoyed for as long as the sun and the moon endure; and it is to follow the succession of sons and grandsons. No one should cause an obstruction while the donee or his successor is enjoying it. This grant should be preserved and increased by all means. And whosoever, disregarding our order, causes or makes others cause even the slightest obstruction, upon him, when complained against by the Brāhmaṇas, we will inflict punishment together with a fine.”

    Line 35–37
    This charter has been written by the ācārya, while Bāppadeva is the senāpati. And in this matter of religion, in order to avoid mentioning meritorious deeds already done, we do not refer to our care and protection of the grants of many past kings, and we make this request to future rulers out of reverence for them.

    Line 38
    The following verses sung by Vyāsa should be regarded as authoritative on this point:
    (Here occur two benedictive and imprecatory verses.)

    SEAL
    This is the enemy-chastising command of King Pravarasena II, the ornament of the Vākāṭakas, who has attained royal fortune by inheritance.

View By:
Line
/
Meter
|
A
/

    First Plate 

    1. dṛṣṭam || siddham | agniṣṭomāptoryyāmoktthyaṣoḍaśyatirātravājapeyabṛhaspatisava-

    2. sādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānā-

    3. mmahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahā-

    4. bhairavabhaktasya aṃsabhārasannive śitaśivaliṅgodvahanaśivasuparituṣṭa-

    5. samutpāditarājavaṃśānām parākramādhigatabhāgīratthyamalajalamūrddhābhi-

    Second Plate : First side

    6. ṣiktānām daśāśvamedhāvabhṛthasnātānāmbhāraśivānāmmahārāja-śrībhavanā-

    7. gadauhitrasya gautamī putrasya putrasya | vākāṭakānāmmahārājaśrī-

    8. rudrasenasya sūnoḥ atyantamāheśvarasya | satyārjjavakāruṇyaśau-

    9. ryyavikramanayavinayamāhātmyadhīmattva pātrāgatabhaktitvadharmmavijayi-

    10. tvamanonairmmalyādiguṇasamuditasya | varṣaśatamabhivarddhamānakośa-

    11. daṇḍasādhanasantānaputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārāja-

    Second Plate : Second side 

    12. śrīpṛthivīṣeṇasya sūnoḥ bhagavataścakrapāṇeḥ prasādopārjjita-

    13. śrīsamudayasya | vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ

    14. pūrvvarājānuvṛttamārggānusāriṇaḥ sunayabalaparākkramo-

    15. cchinnasarvadviṣaḥ mahārājādhirājaśrīdevaguptasutāyāmprabhāvatī-

    16. guptāyāmutpannasya śambhoḥ prasādadhṛta kārttayugasya vākāṭaka-

    Third Plate : First side

    17. vaṃśālaṅkārabhūtasya | mahārājaśrīpravarasenasya vacanāt beṇṇā-

    18. kārpparabhoge pravarddhamānarājyasaṃvatsare | aṣṭādaśaśe | phālgu-

    19. naśukladvādaśyām maudgalyasagotrāya | taittirīyāyāddhvaryya-

    20. ve devaśarmmācāryyāyodakapūrvvam sakoraṭaḥ sapañcāśatkaḥ

    21. brahmapūrakannāma grāmotisṛṣṭaḥ | vaṭapūrakasyottareṇa | kiṇihikhe-

    22. ṭakasyāpareṇa | pravarajjavāṭakasya dakṣiṇena | kollapūrakasya

    Third Plate : Second side 

    23. pūrvveṇa | svasīmāparicchedena karatrjavirakataṭe | atrāsmatsantakāḥ

    24. sarvvādhyakṣaniyoganiyuktāḥ ājñāsañcārikulaputrādhikṛtā bhaṭā

    25. ścātrāśca viśrutapūrvvayā ājñayā ājñāpayitavyāḥ | vidita-

    26. mastu vaḥ yathaiṣosmābhiḥ ātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye

    27. ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya | vaijayike dharmmasthāne atisṛṣṭaḥ-

    Fourth Plate : First side

    28. cchātraprāveśyaḥ apāramparagobalivarddaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ acā-

    29. rāsanacarmmāṅgāraḥ alavaṇaklinna kreṇikhanakaḥ sarvvaviṣṭiparihāra-

    30. parihṛtaḥ sanidhiḥ sopanidhiḥ saklṛptopaklṛptaḥ ācandrāditya-

    31. kālīyaḥ putrapautrānugāmī | bhujyamāno na kenacidvyāghātayi-

    32. tavyaḥ sarvvakriyābhiḥ samrakṣitavyaḥ parivarddhayitavyaśca | yaścāsma-

    33. cchāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhāṅkuryyātkārayedvā

    Fourth Plate : Second side 

    34. tasya brāhmaṇairāveditasya | sadaṇḍanigrahaṃ kuryyāma kārayema veti |

    35. senāpatau bāppadeve likhitamācāryyeṇa || asmimśca dharmmādarakara-

    36. ṇe atītānekarājadattāsaṃcintanaparipālanaṃ kṛtapu-

    37. ṇyānukīrttanaparihārārttha na kīrttayāmaḥ  | eṣyatkālaprabhaviṣṇūnāṃ gauravādbhavipyānvi-

    38. jñāpayāmaḥ || vyāsagītau cātra ślokau pramāṇīkarttavyau ||

    Fifth Plate

    39. ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svargge modati bhūmidaḥ | ācchettā cānumantā

    40. ca tānyeva narake vaset || svadattāṃ vā paradattāvvā yo hare-

    41. ta vasundharām | gavāṃ śatasahasrasya hanturharati duṣkṛtam || iti ||

     

    SEAL

    1 vākāṭakalalāmasya

    2 kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    3 rājñapravarasenasya 

    4 śāsanam ripuśāsanam ||

    फ़िर्स्त् प्लते 

    १। दृष्टम् ॥ सिद्धम् । अग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्त्थ्यषोडश्यतिरात्रवाजपेयबृहस्पतिसव-

    २। साद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकाना-

    ३। म्महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहा-

    ४। भैरवभक्तस्य अंसभारसन्निवे शितशिवलिङ्गोद्वहनशिवसुपरितुष्ट-

    ५। समुत्पादितराजवंशानाम् पराक्रमाधिगतभागीरत्थ्यमलजलमूर्द्धाभि-

    सेचोन्द् प्लते : फ़िर्स्त् सिदे

    ६। षिक्तानाम् दशाश्वमेधावभृथस्नातानाम्भारशिवानाम्महाराज-श्रीभवना-

    ७। गदौहित्रस्य गौतमी पुत्रस्य पुत्रस्य । वाकाटकानाम्महाराजश्री-

    ८। रुद्रसेनस्य सूनोः अत्यन्तमाहेश्वरस्य । सत्यार्ज्जवकारुण्यशौ-

    ९। र्य्यविक्रमनयविनयमाहात्म्यधीमत्त्व पात्रागतभक्तित्वधर्म्मविजयि-

    १०। त्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणसमुदितस्य । वर्षशतमभिवर्द्धमानकोश-

    ११। दण्डसाधनसन्तानपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराज-

    सेचोन्द् प्लते : सेचोन्द् सिदे 

    १२। श्रीपृथिवीषेणस्य सूनोः भगवतश्चक्रपाणेः प्रसादोपार्ज्जित-

    १३। श्रीसमुदयस्य । वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः

    १४। पूर्व्वराजानुवृत्तमार्ग्गानुसारिणः सुनयबलपराक्क्रमो-

    १५। च्छिन्नसर्वद्विषः महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम्प्रभावती-

    १६। गुप्तायामुत्पन्नस्य शम्भोः प्रसादधृत कार्त्तयुगस्य वाकाटक-

    थिर्द् प्लते : फ़िर्स्त् सिदे

    १७। वंशालङ्कारभूतस्य । महाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् बेण्णा-

    १८। कार्प्परभोगे प्रवर्द्धमानराज्यसंवत्सरे । अष्टादशशे । फाल्गु-

    १९। नशुक्लद्वादश्याम् मौद्गल्यसगोत्राय । तैत्तिरीयायाद्ध्वर्य्य-

    २०। वे देवशर्म्माचार्य्यायोदकपूर्व्वम् सकोरटः सपञ्चाशत्कः

    २१। ब्रह्मपूरकन्नाम ग्रामोतिसृष्टः । वटपूरकस्योत्तरेण । किणिहिखे-

    २२। टकस्यापरेण । प्रवरज्जवाटकस्य दक्षिणेन । कोल्लपूरकस्य

    थिर्द् प्लते : सेचोन्द् सिदे 

    २३। पूर्व्वेण । स्वसीमापरिच्छेदेन करत्र्जविरकतटे । अत्रास्मत्सन्तकाः

    २४। सर्व्वाध्यक्षनियोगनियुक्ताः आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृता भटा

    २५। श्चात्राश्च विश्रुतपूर्व्वया आज्ञया आज्ञापयितव्याः । विदित-

    २६। मस्तु वः यथैषोस्माभिः आत्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये

    २७। इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय । वैजयिके धर्म्मस्थाने अतिसृष्टः-

    फ़ोउर्थ् प्लते : फ़िर्स्त् सिदे

    २८। च्छात्रप्रावेश्यः अपारम्परगोबलिवर्द्दः अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचा-

    २९। रासनचर्म्माङ्गारः अलवणक्लिन्न क्रेणिखनकः सर्व्वविष्टिपरिहार-

    ३०। परिहृतः सनिधिः सोपनिधिः सक्लृप्तोपक्लृप्तः आचन्द्रादित्य-

    ३१। कालीयः पुत्रपौत्रानुगामी । भुज्यमानो न केनचिद्व्याघातयि-

    ३२। तव्यः सर्व्वक्रियाभिः सम्रक्षितव्यः परिवर्द्धयितव्यश्च । यश्चास्म-

    ३३। च्छासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधाङ्कुर्य्यात्कारयेद्वा

    फ़ोउर्थ् प्लते : सेचोन्द् सिदे 

    ३४। तस्य ब्राह्मणैरावेदितस्य । सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम कारयेम वेति ।

    ३५। सेनापतौ बाप्पदेवे लिखितमाचार्य्येण ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकर-

    ३६। णे अतीतानेकराजदत्तासंचिन्तनपरिपालनं कृतपु-

    ३७। ण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थ न कीर्त्तयामः  । एष्यत्कालप्रभविष्णूनां गौरवाद्भविप्यान्वि-

    ३८। ज्ञापयामः ॥ व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणीकर्त्तव्यौ ॥

    फ़िफ़्थ् प्लते

    ३९। षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्ग्गे मोदति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता

    ४०। च तान्येव नरके वसेत् ॥ स्वदत्तां वा परदत्ताव्वा यो हरे-

    ४१। त वसुन्धराम् । गवां शतसहस्रस्य हन्तुर्हरति दुष्कृतम् ॥ इति ॥

     

    मुद्रा

    १ वाकाटकललामस्य

    २ क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    ३ राज्ञप्रवरसेनस्य 

    ४ शासनम् रिपुशासनम् ॥

    Prose section

    dṛṣṭam || siddham | agniṣṭomāptoryyāmoktthyaṣoḍaśyatirātravājapeyabṛhaspatisava-

    sādyaskracaturaśvamedhayājinaḥ viṣṇuvṛddhasagotrasya samrājo vākāṭakānāmmahārājaśrīpravarasenasya sūnoḥ sūnoḥ atyantasvāmimahābhairavabhaktasya amsabhārasannive śitaśivaliṅgodvahanaśivasuparituṣṭasamutpāditarājavamśānām parākramādhigatabhāgīratthyamalajalamūrddhābhiṣiktānām daśāśvamedhāvabhṛthasnātānāmbhāraśivānāmmahārājaśrībhavanāgadauhitrasya gautamī putrasya putrasya | vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ atyantamāheśvarasya | satyārjjavakāruṇyaśauryyavikramanayavinayamāhātmyadhīmattva pātrāgatabhaktitvadharmmavijayitvamanonairmmalyādiguṇasamuditasya | varṣaśatamabhivarddhamānakośadaṇḍasādhanasantānaputrapautriṇaḥ yudhiṣṭhiravṛttervvākāṭakānāmmahārājaśrīpṛthivīṣeṇasya sūnoḥ bhagavataścakrapāṇeḥ prasādopārjjitaśrīsamudayasya | 

    vākāṭakānāmmahārājaśrīrudrasenasya sūnoḥ pūrvvarājānuvṛttamārggānusāriṇaḥ sunayabalaparākkramocchinnasarvadviṣaḥ mahārājādhirājaśrīdevaguptasutāyāmprabhāvatīguptāyāmutpannasya śambhoḥ prasādadhṛta kārttayugasya vākāṭakavamśālaṅkārabhūtasya | mahārājaśrīpravarasenasya vacanāt beṇṇākārpparabhoge pravarddhamānarājyasamvatsare | aṣṭādaśaśe | phālgunaśukladvādaśyām maudgalyasagotrāya | taittirīyāyāddhvaryyave devaśarmmācāryyāyodakapūrvvam sakoraṭaḥ sapañcāśatkaḥ brahmapūrakannāma grāmotisṛṣṭaḥ | vaṭapūrakasyottareṇa | kiṇihikheṭakasyāpareṇa | pravarajjavāṭakasya dakṣiṇena | kollapūrakasya pūrvveṇa | svasīmāparicchedena karatrjavirakataṭe | atrāsmatsantakāḥ sarvvādhyakṣaniyoganiyuktāḥ ājñāsañcārikulaputrādhikṛtā bhaṭā ścātrāśca viśrutapūrvvayā ājñayā ājñāpayitavyāḥ | viditamastu vaḥ yathaiṣosmābhiḥ ātmano dharmmāyurbbalavijayaiśvaryyavivṛddhaye ihāmutrahitārtthamātmānugrahāya | 

    vaijayike dharmmasthāne atisṛṣṭaḥcchātraprāveśyaḥ apāramparagobalivarddaḥ apuṣpakṣīrasandohaḥ acārāsanacarmmāṅgāraḥ alavaṇaklinna kreṇikhanakaḥ sarvvaviṣṭiparihāraparihṛtaḥ sanidhiḥ sopanidhiḥ saklṛptopaklṛptaḥ ācandrādityakālīyaḥ putrapautrānugāmī | bhujyamāno na kenacidvyāghātayitavyaḥ sarvvakriyābhiḥ saṃrakṣitavyaḥ parivarddhayitavyaśca | yaścāsmacchāsanamagaṇayamānaḥ svalpāmapi paribādhāṅkuryyātkārayedvā tasya brāhmaṇairāveditasya | sadaṇḍanigrahaṃ kuryyāma kārayema veti | senāpatau bāppadeve likhitamācāryyeṇa || asmimśca dharmmādarakaraṇe atītānekarājadattāsamcintanaparipālanam kṛtapuṇyānukīrttanaparihārārttha na kīrttayāmaḥ  | eṣyatkālaprabhaviṣṇūnām gauravādbhavipyānvijñāpayāmaḥ || vyāsagītau cātra ślokau pramāṇīkarttavyau ||

     

    Verse 1

    ṣaṣṭhim varṣasahasrāṇi

    svargge modati bhūmidaḥ |

    ācchettā cānumantā ca

    tānyeva narake vaset || (anuṣṭup)

     

    Verse 2

    svadattām paradattām vā

    yo hareta vasundharām |

    gavāṃmśatasahasrasya

    hantur harati duṣkṛtam || iti ||(anuṣṭup)

     

    SEAL

    vākāṭakalalāmasya

    kramaprāptanṛpaśriyaḥ |

    rājñapravarasenasya 

    śāsanam ripuśāsanam ||(anuṣṭup)

     

    प्रोसे सेच्तिओन्

    दृष्टम् ॥ सिद्धम् । अग्निष्टोमाप्तोर्य्यामोक्त्थ्यषोडश्यतिरात्रवाजपेयबृहस्पतिसव-

    साद्यस्क्रचतुरश्वमेधयाजिनः विष्णुवृद्धसगोत्रस्य सम्राजो वाकाटकानाम्महाराजश्रीप्रवरसेनस्य सूनोः सूनोः अत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य अम्सभारसन्निवे शितशिवलिङ्गोद्वहनशिवसुपरितुष्टसमुत्पादितराजवम्शानाम् पराक्रमाधिगतभागीरत्थ्यमलजलमूर्द्धाभिषिक्तानाम् दशाश्वमेधावभृथस्नातानाम्भारशिवानाम्महाराजश्रीभवनागदौहित्रस्य गौतमी पुत्रस्य पुत्रस्य । वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः अत्यन्तमाहेश्वरस्य । सत्यार्ज्जवकारुण्यशौर्य्यविक्रमनयविनयमाहात्म्यधीमत्त्व पात्रागतभक्तित्वधर्म्मविजयित्वमनोनैर्म्मल्यादिगुणसमुदितस्य । वर्षशतमभिवर्द्धमानकोशदण्डसाधनसन्तानपुत्रपौत्रिणः युधिष्ठिरवृत्तेर्व्वाकाटकानाम्महाराजश्रीपृथिवीषेणस्य सूनोः भगवतश्चक्रपाणेः प्रसादोपार्ज्जितश्रीसमुदयस्य । 

    वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोः पूर्व्वराजानुवृत्तमार्ग्गानुसारिणः सुनयबलपराक्क्रमोच्छिन्नसर्वद्विषः महाराजाधिराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम्प्रभावतीगुप्तायामुत्पन्नस्य शम्भोः प्रसादधृत कार्त्तयुगस्य वाकाटकवम्शालङ्कारभूतस्य । महाराजश्रीप्रवरसेनस्य वचनात् बेण्णाकार्प्परभोगे प्रवर्द्धमानराज्यसम्वत्सरे । अष्टादशशे । फाल्गुनशुक्लद्वादश्याम् मौद्गल्यसगोत्राय । तैत्तिरीयायाद्ध्वर्य्यवे देवशर्म्माचार्य्यायोदकपूर्व्वम् सकोरटः सपञ्चाशत्कः ब्रह्मपूरकन्नाम ग्रामोतिसृष्टः । वटपूरकस्योत्तरेण । किणिहिखेटकस्यापरेण । प्रवरज्जवाटकस्य दक्षिणेन । कोल्लपूरकस्य पूर्व्वेण । स्वसीमापरिच्छेदेन करत्र्जविरकतटे । अत्रास्मत्सन्तकाः सर्व्वाध्यक्षनियोगनियुक्ताः आज्ञासञ्चारिकुलपुत्राधिकृता भटा श्चात्राश्च विश्रुतपूर्व्वया आज्ञया आज्ञापयितव्याः । विदितमस्तु वः यथैषोस्माभिः आत्मनो धर्म्मायुर्ब्बलविजयैश्वर्य्यविवृद्धये इहामुत्रहितार्त्थमात्मानुग्रहाय । 

    वैजयिके धर्म्मस्थाने अतिसृष्टःच्छात्रप्रावेश्यः अपारम्परगोबलिवर्द्दः अपुष्पक्षीरसन्दोहः अचारासनचर्म्माङ्गारः अलवणक्लिन्न क्रेणिखनकः सर्व्वविष्टिपरिहारपरिहृतः सनिधिः सोपनिधिः सक्लृप्तोपक्लृप्तः आचन्द्रादित्यकालीयः पुत्रपौत्रानुगामी । भुज्यमानो न केनचिद्व्याघातयितव्यः सर्व्वक्रियाभिः संरक्षितव्यः परिवर्द्धयितव्यश्च । यश्चास्मच्छासनमगणयमानः स्वल्पामपि परिबाधाङ्कुर्य्यात्कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणैरावेदितस्य । सदण्डनिग्रहं कुर्य्याम कारयेम वेति । सेनापतौ बाप्पदेवे लिखितमाचार्य्येण ॥ अस्मिम्श्च धर्म्मादरकरणे अतीतानेकराजदत्तासम्चिन्तनपरिपालनम् कृतपुण्यानुकीर्त्तनपरिहारार्त्थ न कीर्त्तयामः  । एष्यत्कालप्रभविष्णूनाम् गौरवाद्भविप्यान्विज्ञापयामः ॥ व्यासगीतौ चात्र श्लोकौ प्रमाणीकर्त्तव्यौ ॥

     

    वेर्से १

    षष्ठिम् वर्षसहस्राणि

    स्वर्ग्गे मोदति भूमिदः ।

    आच्छेत्ता चानुमन्ता च

    तान्येव नरके वसेत् ॥ (अनुष्टुप्)

     

    वेर्से २

    स्वदत्ताम् परदत्ताम् वा

    यो हरेत वसुन्धराम् ।

    गवांम्शतसहस्रस्य

    हन्तुर् हरति दुष्कृतम् ॥ इति ॥(अनुष्टुप्)

     

    मुद्रा

    वाकाटकललामस्य

    क्रमप्राप्तनृपश्रियः ।

    राज्ञप्रवरसेनस्य 

    शासनम् रिपुशासनम् ॥(अनुष्टुप्)

Tags:
Rulers
Index
( 24 inscriptions found )